1.3 Berkomunikasi dalam Biologi
Unit ini melatih cara berkomunikasi dalam biologi melalui jadual data, graf, lukisan biologi serta satah badan, keratan dan istilah arah.
SP 1.3.1Berkomunikasi tentang data eksperimen dengan membina jadual berdasarkan data daripada eksperimen yang dijalankan.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Berkomunikasi
Murid perlu menyampaikan data eksperimen dalam bentuk jadual yang betul.
- IsiTajuk lajur jadualHuraian
Tajuk lajur mesti mengandungi pemboleh ubah dimanipulasikan dan pemboleh ubah bergerak balas berserta unit, contohnya Suhu/°C atau Suhu (°C).
ContohLajur pertama: Suhu (°C); lajur kedua: Masa untuk iodin kekal perang (min).
- IsiMenulis nilai dataHuraian
Unit tidak ditulis dalam petak data, dan nilai berangka tidak boleh ditulis dalam bentuk pecahan; gunakan nombor perpuluhan.
ContohTulis 2.5 dan bukan 2½ dalam petak data.
Poin utamaMembina jadual data eksperimen
- Beri tajuk yang menerangkan isi jadual
- Lajur pertama: pemboleh ubah dimanipulasikan
- Lajur berikutnya: pemboleh ubah bergerak balas
- Tulis kuantiti dan unit dalam kepala lajur, contohnya Suhu (°C)
- Tidak menulis unit di dalam petak data
- Rekod data dengan bilangan tempat perpuluhan yang konsisten
- Nilai berangka tidak ditulis dalam bentuk pecahan
JadualContoh jadual: kesan suhu ke atas bilangan biji benih bercambah
| Suhu (°C) | Bilangan biji benih bercambah |
|---|---|
| 10 | 2 |
| 20 | 6 |
| 30 | 9 |
| 40 | 4 |
SP 1.3.2Melukis graf yang sesuai berdasarkan data daripada eksperimen yang dijalankan.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Melukis
Murid perlu menghasilkan graf yang sesuai dan betul daripada data eksperimen.
- IsiPaksi, skala dan titikHuraian
Pemboleh ubah bergerak balas pada paksi-y, pemboleh ubah dimanipulasikan pada paksi-x; skala seragam; titik ditanda dengan simbol seperti "x".
ContohGraf kadar fotosintesis: paksi-x keamatan cahaya, paksi-y bilangan gelembung oksigen per minit.
- IsiJenis graf dan tajukHuraian
Graf garis untuk data selanjar, carta bar untuk data diskret, histogram untuk taburan kekerapan data selanjar. Tajuk: "Graf (pemboleh ubah bergerak balas) melawan (pemboleh ubah dimanipulasikan)".
ContohTinggi murid dalam satu kelas mengikut julat ketinggian dipersembahkan sebagai histogram.
Peta alirLangkah melukis graf
- Pilih jenis graf: graf garis untuk data selanjar, carta bar untuk data diskret
- Letak pemboleh ubah dimanipulasikan pada paksi-x
- Letak pemboleh ubah bergerak balas pada paksi-y
- Labelkan paksi dengan kuantiti dan unit
- Pilih skala seragam yang menggunakan sekurang-kurangnya separuh kertas graf
- Plot titik dengan tepat menggunakan simbol x atau titik bulat
- Sambungkan titik dengan garis licin dan beri tajuk graf
SP 1.3.3Melakarkan lukisan biologi berdasarkan pemerhatian yang dibuat.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Melakarkan
Murid perlu menghasilkan lukisan biologi daripada pemerhatian (contohnya menerusi mikroskop cahaya) dengan mematuhi ciri lukisan biologi.
- IsiCiri lukisan biologiHuraian
(i) besar dan tepat menggunakan pensel tajam; (ii) tidak berlorek secara artistik; (iii) garis jelas dan tidak terputus-putus; (iv) berlabel dengan garis label lurus yang tidak bersilang; (v) bertajuk.
ContohLukisan sel epidermis bawang dilukis besar dengan pensel tajam, dilabel dinding sel dan nukleus, dan diberi tajuk.
- IsiLukisan pelan dan lukisan terperinciHuraian
Lukisan pelan menunjukkan garis besar kawasan tisu tanpa melukis sel satu per satu; lukisan terperinci menunjukkan sel individu dan strukturnya.
ContohKeratan rentas batang dilukis sebagai lukisan pelan; beberapa sel xilem dilukis sebagai lukisan terperinci.
Poin utamaCiri lukisan biologi
- Guna pensel tajam (HB)
- Garisan licin, berterusan dan tidak bertindih
- Tiada lorekan atau warna
- Saiz lukisan cukup besar dan berkadaran dengan spesimen
- Garis label lurus, tidak bersilang, dan dijajarkan
- Nyatakan tajuk dan pembesaran
SP 1.3.4Mengenal pasti satah badan, keratan dan istilah arah dalam organisma.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Mengenal pasti
Murid perlu mengecam satah badan, jenis keratan dan istilah arah pada organisma.
- IsiSatah badan dan keratanHuraian
Satah frontal membahagi badan kepada hadapan dan belakang; satah sagital kepada kiri dan kanan; satah melintang kepada atas dan bawah. Keratan rentas (melintang) memotong merentasi paksi panjang; keratan membujur memotong selari dengan paksi panjang.
ContohMemotong lobak merah seperti memotong syiling ialah keratan rentas.
- IsiIstilah arahHuraian
Anterior (hadapan), posterior (belakang), superior (atas), inferior (bawah), dorsal (bahagian belakang badan), ventral (bahagian perut) dan lateral (sisi, jauh dari garis tengah).
ContohKepala manusia terletak di bahagian superior berbanding kaki.
Peta pokokSatah badan, keratan dan istilah arah
- Satah sagital: membahagikan badan kepada bahagian kiri dan kanan
- Satah frontal: membahagikan badan kepada bahagian hadapan dan belakang
- Satah melintang: membahagikan badan kepada bahagian atas dan bawah
- Keratan rentas: potongan melintang paksi panjang
- Keratan membujur: potongan selari paksi panjang
- Anterior: arah hadapan; posterior: arah belakang
- Superior: arah atas; inferior: arah bawah
- Dorsal: bahagian belakang badan; ventral: bahagian perut
- Lateral: sisi, jauh dari garis tengah badan
Ingat: mnemonik & kad imbas
Mnemonik
- SFT
- Tiga satah badan: Sagital (kiri-kanan), Frontal (hadapan-belakang), Transvers atau melintang (atas-bawah)
Kad imbas
- Lajur pertama jadual
- Pemboleh ubah dimanipulasikan
- Paksi-y graf
- Pemboleh ubah bergerak balas
- Larangan dalam lukisan biologi
- Tiada lorekan, tiada garisan bertindih
- Satah sagital
- Membahagikan badan kepada kiri dan kanan
- Superior
- Arah atas, contohnya kepala berbanding kaki
- Keratan rentas
- Potongan melintang paksi panjang
Semak kefahaman
Tulis kepala lajur yang betul bagi pemboleh ubah suhu dalam jadual data. (SP 1.3.1)
Lihat jawapan
Suhu (°C) atau Suhu/°C, iaitu nama kuantiti bersama unitnya.
Pada paksi manakah pemboleh ubah bergerak balas diletakkan semasa melukis graf? (SP 1.3.2)
Lihat jawapan
Pemboleh ubah bergerak balas diletakkan pada paksi menegak (paksi-y).
Nyatakan dua ciri lukisan biologi. (SP 1.3.3)
Lihat jawapan
Lukisan besar dan tepat dengan pensel tajam, tidak berlorek, garis jelas dan tidak terputus, berlabel dengan garis label lurus dan bertajuk.
Nyatakan satah badan yang membahagikan badan kepada bahagian kiri dan kanan. (SP 1.3.4)
Lihat jawapan
Satah sagital.
14 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.
Tahap Penguasaan (TP)
| TP | Tafsiran |
|---|---|
| TP1 | Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai pengenalan kepada biologi dan peraturan makmal. |
| TP2 | Memahami pengenalan kepada biologi dan peraturan makmal serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. |
| TP3 | Mengaplikasi pengetahuan mengenai pengenalan kepada biologi dan peraturan makmal untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. |
| TP4 | Menganalisis pengetahuan mengenai pengenalan kepada biologi dan peraturan makmal dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. |
| TP5 | Menilai pengetahuan mengenai pengenalan kepada biologi dan peraturan makmal dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. |
| TP6 | Mereka cipta dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains berkaitan pengenalan kepada biologi dan peraturan makmal dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat. |
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
- TP1
Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai pengenalan kepada biologi dan peraturan makmal.
Aktiviti: Murid memadankan kad komponen jadual (tajuk, unit, pemboleh ubah) dan graf (paksi, skala) dengan fungsinya. Murid menyebut satu kesilapan lazim, 10 minit, berpasangan.
Evidens PBD: Guru semak kad yang dipadankan dan dengar sebutan murid.
SP disasar: 1.3.1, 1.3.2 · Latihan sepadan: aras Mengingat - TP2
Memahami pengenalan kepada biologi dan peraturan makmal serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.
Aktiviti: Murid menerangkan cara membina jadual data dan menjelaskan satah badan serta istilah arah menggunakan model atau gambar organisma. Murid menerangkan kepada rakan, 15 minit.
Evidens PBD: Guru semak jadual dan label satah badan, serta catat penerangan lisan.
SP disasar: 1.3.1, 1.3.4 · Latihan sepadan: aras Memahami - TP3
Mengaplikasi pengetahuan mengenai pengenalan kepada biologi dan peraturan makmal untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah.
Aktiviti: Murid membina jadual dan melukis graf menggunakan data percambahan biji benih pada suhu berbeza. Murid terangkan corak graf, 20 minit, secara individu atau berpasangan.
Evidens PBD: Guru semak jadual dan graf yang dilukis berdasarkan skala dan label.
SP disasar: 1.3.1, 1.3.2 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi - TP4
Menganalisis pengetahuan mengenai pengenalan kepada biologi dan peraturan makmal dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.
Aktiviti: Murid menganalisis dua graf dan lukisan biologi yang mengandungi kesilapan. Murid mengenal pasti ralat pada skala, garis dan label, kemudian membetulkannya, 20 minit berkumpulan.
Evidens PBD: Guru semak pembetulan dan alasan murid pada lembaran kerja.
SP disasar: 1.3.2, 1.3.3 · Latihan sepadan: aras Menganalisis - TP5
Menilai pengetahuan mengenai pengenalan kepada biologi dan peraturan makmal dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.
Aktiviti: Murid menilai tiga cara paparan data (jadual, graf, lukisan) untuk satu pemerhatian dan memilih yang paling sesuai. Murid membuat keputusan dengan sebab yang kukuh, 20 minit.
Evidens PBD: Guru nilai justifikasi murid melalui rubrik ringkas.
SP disasar: 1.3.1, 1.3.2, 1.3.3 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati - TP6
Mereka cipta dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains berkaitan pengenalan kepada biologi dan peraturan makmal dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat.
Aktiviti: Murid merekod pemerhatian satu organisma di kawasan sekolah dan menghasilkan laporan mini dengan jadual, lukisan berlabel serta satah badan. Murid membentangkan dalam galeri kelas, 30 minit.
Evidens PBD: Guru nilai laporan mini dan portfolio menggunakan rubrik.
SP disasar: 1.3.3, 1.3.4 · Latihan sepadan: aras Mencipta
Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan
Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 71 unit Biologi Tingkatan 4 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.