5.1 Metabolisme
Unit ini mendefinisikan metabolisme dan dua jenisnya, iaitu anabolisme dan katabolisme.
SP 5.1.1Mendefinisikan metabolisme.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Mendefinisikan
Murid perlu memberi maksud metabolisme dengan tepat dan ringkas.
- IsiMaksud metabolismeHuraian
Metabolisme ialah semua tindak balas kimia yang berlaku dalam sel organisma hidup. Tindak balas ini dimangkinkan oleh enzim.
ContohPencernaan kanji, respirasi sel dan sintesis protein dalam sel ialah sebahagian daripada metabolisme.
- IsiMetabolisme merangkumi dua jenis tindak balasHuraian
Metabolisme bukan hanya penguraian. Ia merangkumi tindak balas membina (anabolisme) dan tindak balas mengurai (katabolisme) yang berlaku serentak dalam sel.
ContohSemasa anda tidur pun, sel tetap menjalankan metabolisme untuk membaiki tisu dan membebaskan tenaga.
NotaDefinisi metabolisme
Metabolisme ialah semua tindak balas kimia yang berlaku dalam sel organisma hidup. Tindak balas ini dimangkinkan oleh enzim.
SP 5.1.2Menyatakan jenis metabolisme dalam sel:- (i) anabolisme.
- (ii) katabolisme.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Menyatakan
Murid perlu menyebut dua jenis metabolisme, iaitu anabolisme dan katabolisme, bersama ciri utama dan contoh.
- IsiAnabolismeHuraian
Anabolisme ialah tindak balas mensintesis molekul kompleks daripada molekul ringkas. Ia memerlukan tenaga.
ContohAsid amino bergabung membentuk protein; glukosa ditukar kepada glikogen; fotosintesis.
- IsiKatabolismeHuraian
Katabolisme ialah tindak balas menguraikan molekul kompleks kepada molekul ringkas. Ia membebaskan tenaga.
ContohRespirasi sel menguraikan glukosa kepada karbon dioksida dan air; kanji dihidrolisis kepada maltosa.
Peta buih bergandaAnabolisme berbanding katabolisme
JadualContoh tindak balas
| Tindak balas | Jenis |
|---|---|
| Asid amino → protein | Anabolisme |
| Glukosa → glikogen | Anabolisme |
| Glukosa + oksigen → karbon dioksida + air + tenaga | Katabolisme |
| Kanji → maltosa | Katabolisme |
Ingat: mnemonik & kad imbas
Mnemonik
- AB-KU
- Anabolisme Bina, Katabolisme Urai
Kad imbas
- Metabolisme
- Semua tindak balas kimia dalam sel organisma hidup
- Anabolisme
- Sintesis molekul kompleks daripada molekul ringkas; perlukan tenaga
- Katabolisme
- Penguraian molekul kompleks kepada molekul ringkas; bebaskan tenaga
- Contoh katabolisme
- Respirasi sel
Semak kefahaman
Nyatakan definisi metabolisme. (SP 5.1.1)
Lihat jawapan
Metabolisme ialah semua tindak balas kimia yang berlaku dalam sel organisma hidup dan dimangkinkan oleh enzim.
Nyatakan maksud anabolisme. (SP 5.1.2)
Lihat jawapan
Anabolisme ialah tindak balas mensintesis molekul kompleks daripada molekul ringkas dan memerlukan tenaga.
9 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.
Tahap Penguasaan (TP)
| TP | Tafsiran |
|---|---|
| TP1 | Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai metabolisme dan enzim. |
| TP2 | Memahami metabolisme dan enzim serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. |
| TP3 | Mengaplikasi pengetahuan mengenai metabolisme dan enzim dalam kehidupan harian untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. |
| TP4 | Menganalisis pengetahuan mengenai metabolisme dan enzim dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. |
| TP5 | Menilai kesan pengetahuan mengenai metabolisme dan enzim dalam kehidupan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. |
| TP6 | Mereka cipta dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains berkaitan metabolisme dan enzim dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam melaksanakan tugasan/ aktiviti dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat. |
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
- TP1
Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai metabolisme dan enzim.
Aktiviti: Murid memadankan kad anabolisme dan katabolisme dengan contoh seperti pembentukan protein dan penguraian glukosa. Aktiviti berpasangan, 10 minit.
Evidens PBD: Guru semak padanan kad dan sebutan murid.
SP disasar: 5.1.1, 5.1.2 · Latihan sepadan: aras Mengingat - TP2
Memahami metabolisme dan enzim serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.
Aktiviti: Murid menerangkan maksud metabolisme dan menyenaraikan dua contoh bagi setiap jenis menggunakan carta gambar. 15 minit, berpasangan.
Evidens PBD: Guru semak carta dan dengar penerangan murid.
SP disasar: 5.1.1 · Latihan sepadan: aras Memahami - TP3
Mengaplikasi pengetahuan mengenai metabolisme dan enzim dalam kehidupan harian untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah.
Aktiviti: Murid mengelaskan pelbagai tindak balas dalam sel (pembentukan disakarida, respirasi, pencernaan) kepada anabolisme atau katabolisme. 15 minit berkumpulan.
Evidens PBD: Guru semak pengelasan pada lembaran kerja.
SP disasar: 5.1.2 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi - TP4
Menganalisis pengetahuan mengenai metabolisme dan enzim dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.
Aktiviti: Murid menganalisis keseimbangan anabolisme dan katabolisme semasa pertumbuhan dan semasa berlapar. Murid menerangkan perbezaan, 20 minit.
Evidens PBD: Guru semak analisis dan penerangan lisan.
SP disasar: 5.1.2 · Latihan sepadan: aras Menganalisis - TP5
Menilai kesan pengetahuan mengenai metabolisme dan enzim dalam kehidupan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.
Aktiviti: Murid menilai pernyataan 'katabolisme lebih penting daripada anabolisme' dan memberi hujah dengan contoh, 20 minit.
Evidens PBD: Guru nilai hujah melalui rubrik ringkas.
SP disasar: 5.1.1, 5.1.2 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati - TP6
Mereka cipta dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains berkaitan metabolisme dan enzim dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam melaksanakan tugasan/ aktiviti dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat.
Aktiviti: Murid mereka bentuk kad permainan anabolisme dan katabolisme yang menggunakan contoh dari kehidupan harian. Kumpulan menguji kad, 30 minit.
Evidens PBD: Guru nilai kad permainan menggunakan rubrik.
SP disasar: 5.1.2 · Latihan sepadan: aras Mencipta
Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan
Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 71 unit Biologi Tingkatan 4 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.