6.6 Pembentukan Imej oleh Cermin Sfera
Unit ini menentukan kedudukan dan ciri imej yang dibentuk oleh cermin cekung dan cermin cembung, serta aplikasinya dalam kehidupan.
SP 6.6.1Menentukan kedudukan imej dan ciri-ciri imej yang dibentuk oleh:- (i) cermin cekung.
- (ii) cermin cembung.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Menentukan
Murid perlu menentukan kedudukan dan ciri imej oleh (i) cermin cekung dan (ii) cermin cembung menggunakan istilah optik dan gambar rajah sinar.
- IsiIstilah optik cerminHuraian
Paksi utama, kutub P, titik fokus F, pusat kelengkungan C, jejari kelengkungan r, panjang fokus f = r/2, jarak objek u dan jarak imej v.
ContohCermin dengan r = 20 cm mempunyai f = 10 cm.
- Isi(i) Cermin cekungHuraian
u > r: imej nyata, songsang, diperkecil antara F dan C. u = r: pada C, sama saiz. f < u < r: melebihi C, diperbesar. u < f: maya, tegak, diperbesar di belakang cermin.
ContohObjek pada C membentuk imej nyata sama saiz pada C.
- Isi(ii) Cermin cembungHuraian
Bagi semua u, imej maya, tegak, diperkecil di belakang cermin antara P dan F.
ContohImej kereta dalam cermin sisi kelihatan lebih kecil.
JadualImej oleh cermin cekung
| Kedudukan objek | Kedudukan imej | Ciri imej |
|---|---|---|
| u = ∞ | Pada F | Nyata, songsang, diperkecil |
| u > r (melebihi C) | Antara F dan C | Nyata, songsang, diperkecil |
| u = r (pada C) | Pada C | Nyata, songsang, sama saiz |
| f < u < r (antara F dan C) | Melebihi C | Nyata, songsang, diperbesar |
| u = f | Di infiniti | - |
| u < f | Di belakang cermin | Maya, tegak, diperbesar |
NotaImej oleh cermin cembung
Bagi semua kedudukan objek, cermin cembung membentuk imej maya, tegak dan diperkecil di belakang cermin, antara kutub P dan titik fokus F. Cermin cembung memberi medan penglihatan yang lebih luas.
Peta buih bergandaCermin cekung berbanding cermin cembung
SP 6.6.2Berkomunikasi menerangkan aplikasi cermin cekung dan cermin cembung dalam kehidupan.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Berkomunikasi
Murid perlu menerangkan dan mewajarkan aplikasi cermin cekung dan cermin cembung dalam kehidupan.
- IsiCermin cekungHuraian
Digunakan untuk membesarkan imej atau menumpukan cahaya.
ContohCermin solek dan doktor gigi (u < f); pemantul lampu suluh dengan mentol di F; dapur suria.
- IsiCermin cembungHuraian
Memberi medan penglihatan yang luas dan imej tegak.
ContohCermin sisi kenderaan, cermin di selekoh tajam dan cermin keselamatan kedai.
Peta pokokAplikasi cermin sfera
- Cermin solek dan cermin doktor gigi (u < f: imej tegak diperbesar)
- Pemantul lampu kereta dan lampu suluh (mentol di F, sinar selari)
- Dapur suria (sinar matahari ditumpu ke F)
- Cermin sisi kenderaan
- Cermin di selekoh tajam
- Cermin keselamatan di kedai (medan penglihatan luas)
Ingat: mnemonik & kad imbas
Mnemonik
- MTD
- Imej cermin cembung sentiasa: Maya, Tegak, Diperkecil
Kad imbas
- Cermin cekung, objek u < f
- Imej maya, tegak, diperbesar di belakang cermin
- Cermin cekung, objek pada C
- Imej nyata, songsang, sama saiz pada C
- Imej cermin cembung
- Maya, tegak, diperkecil
- Cermin di selekoh tajam
- Cermin cembung (medan penglihatan luas)
- Pemantul lampu kereta
- Cermin cekung; mentol di titik fokus
Semak kefahaman
Nyatakan ciri imej apabila objek diletakkan antara F dan cermin cekung. (SP 6.6.1)
Lihat jawapan
Imej maya, tegak dan diperbesar.
Berikan satu aplikasi cermin cekung. (SP 6.6.2)
Lihat jawapan
Cermin cekung digunakan dalam lampu suluh, cermin solek dan cermin doktor gigi.
10 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.
Tahap Penguasaan (TP)
| TP | Tafsiran |
|---|---|
| TP1 | Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai Cahaya dan Optik. |
| TP2 | Memahami Cahaya dan Optik serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. |
| TP3 | Mengaplikasikan pengetahuan mengenai Cahaya dan Optik untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. |
| TP4 | Menganalisis pengetahuan mengenai Cahaya dan Optik dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. |
| TP5 | Menilai pengetahuan mengenai Cahaya dan Optik dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. |
| TP6 | Mereka cipta menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai Cahaya dan Optik dalam konteks penyelesaian masalah atau membuat keputusan dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat. |
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
- TP1
Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai Cahaya dan Optik.
Aktiviti: Murid memadankan kad cermin cekung (penumpu) dan cembung (pencapah) dengan gambar aplikasi, serta menyebut ciri imej yang dilihat pada sudu dari dua sisi. 10 minit.
Evidens PBD: Padanan kad dan pemerhatian lisan dicatat guru
SP disasar: 6.6.1 · Latihan sepadan: aras Mengingat - TP2
Memahami Cahaya dan Optik serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.
Aktiviti: Murid melukis rajah sinar bagi cermin cekung dengan objek di antara F dan C serta melabel kedudukan dan ciri imej, kemudian membandingkan dengan imej pada sudu cekung.
Evidens PBD: Rajah sinar berlabel dan perbandingan dengan pemerhatian
SP disasar: 6.6.1 · Latihan sepadan: aras Memahami - TP3
Mengaplikasikan pengetahuan mengenai Cahaya dan Optik untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah.
Aktiviti: Murid melukis rajah sinar bagi cermin cekung dan cermin cembung pada tiga kedudukan objek dan merumuskan ciri imej dalam jadual, kemudian menyebut aplikasi setiap jenis cermin.
Evidens PBD: Jadual ciri imej dua cermin dan aplikasi
SP disasar: 6.6.1, 6.6.2 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi - TP4
Menganalisis pengetahuan mengenai Cahaya dan Optik dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.
Aktiviti: Murid menganalisis mengapa cermin cembung digunakan di selekoh jalan dan cermin cekung di doktor gigi dengan membandingkan medan pandangan dan ciri imej dalam tulisan ringkas.
Evidens PBD: Penerangan bertulis berdasarkan rajah sinar
SP disasar: 6.6.1, 6.6.2 · Latihan sepadan: aras Menganalisis - TP5
Menilai pengetahuan mengenai Cahaya dan Optik dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.
Aktiviti: Murid menilai pilihan cermin untuk lampu depan kereta, cermin sisi dan cermin kedai. Mereka mewajarkan jenis dan kedudukan sumber dengan rajah sinar dan keselamatan pengguna.
Evidens PBD: Rajah sinar dan justifikasi bertulis tiga pilihan
SP disasar: 6.6.1, 6.6.2 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati - TP6
Mereka cipta menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai Cahaya dan Optik dalam konteks penyelesaian masalah atau membuat keputusan dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat.
Aktiviti: Murid mereka bentuk pemanas surya mini daripada cermin cekung (cth kuali berkilat), menentukan kedudukan fokus untuk memanaskan sasaran dan menguji dengan langkah keselamatan, kemudian menulis penambahbaikan.
Evidens PBD: Prototaip, data suhu dan penambahbaikan reka bentuk
SP disasar: 6.6.1, 6.6.2 · Latihan sepadan: aras Mencipta
Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan
Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 30 unit Fizik Tingkatan 4 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.