Langkau ke kandungan
Biologi · Tingkatan 6 (STPM Biology) · Immunity

13.1 Immune system

Unit ini menerangkan sistem imun (immune system): sistem limfa, struktur antibodi, lima kelas antibodi, antigen, epitop serta perkembangan sel B dan sel T.

  • STPM
  • 4 SP
  • 14 latihan
  • Percuma
Belajar & latih secara interaktifSemua unit Biologi STPM

SP 13.1.1Explain the lymphatic system and its roles in immunity;

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Explain (Menerangkan)

Calon perlu menerangkan komponen sistem limfa dan peranannya dalam keimunan.

  1. IsiOrgan limfoid
    Huraian

    Organ primer: sumsum tulang (penghasilan limfosit dan pematangan sel B) dan timus (pematangan sel T). Organ sekunder: nodus limfa (menapis limfa, tempat limfosit bertemu antigen), limpa (menapis darah), tonsil dan tompok Peyer.

    Contoh

    Nodus limfa di leher membengkak semasa sakit tekak kerana limfosit membiak di dalamnya.

  2. IsiSalur limfa
    Huraian

    Kapilari dan salur limfa mengembalikan bendalir tisu ke darah serta mengangkut limfosit dan sel penyampai antigen ke nodus limfa.

    Contoh

    Patogen yang masuk melalui luka di kaki dibawa limfa ke nodus limfa di pangkal paha dan diperangkap di situ.

Peta pokokSistem limfa dan peranannya

Sistem limfa (lymphatic system)
Organ limfoid primer
  • Sumsum tulang: penghasilan semua limfosit dan pematangan sel B
  • Timus: pematangan sel T
Organ limfoid sekunder
  • Nodus limfa: menapis limfa; tempat limfosit bertemu antigen
  • Limpa: menapis darah
  • Tonsil dan tompok Peyer
Salur dan cecair
  • Kapilari dan salur limfa mengembalikan cecair tisu ke darah
  • Mengangkut limfosit dan sel penyampai antigen
SP 13.1.1

SP 13.1.2Describe the basic structure of an antibody molecule;

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Describe (Menghuraikan)

Calon perlu memerihalkan struktur asas molekul antibodi: rantai, ikatan, rantau dan tapak pengikat antigen.

  1. IsiRantai dan ikatan
    Huraian

    Antibodi ialah glikoprotein berbentuk Y yang terdiri daripada empat rantai polipeptida: dua rantai berat dan dua rantai ringan, disambung oleh ikatan disulfida; kawasan engsel memberi kelenturan.

    Contoh

    Lengan antibodi boleh membuka seperti huruf Y atau T untuk mengikat dua antigen yang jaraknya berbeza.

  2. IsiRantau berubah dan malar
    Huraian

    Hujung kedua-dua lengan ialah rantau berubah (variable region) yang membentuk dua tapak pengikat antigen yang spesifik; rantau malar (constant region) menentukan kelas antibodi.

    Contoh

    Antibodi terhadap virus campak tidak mengikat virus denggi kerana bentuk tapak pengikatnya berbeza.

NotaStruktur asas antibodi

Antibodi (immunoglobulin) ialah glikoprotein berbentuk Y yang terdiri daripada empat rantai polipeptida: dua rantai berat (heavy chains) dan dua rantai ringan (light chains) yang disambung oleh ikatan disulfida. Setiap rantai mempunyai rantau berubah (variable region) di hujung lengan yang membentuk dua tapak pengikat antigen, dan rantau malar (constant region) yang menentukan kelas antibodi. Kawasan engsel (hinge region) memberi kelenturan kepada lengan.

SP 13.1.2

SP 13.1.3State five classes of antibodies and their functions;

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas State (Menyatakan)

Calon perlu menyebut lima kelas antibodi dengan fungsi utama setiap kelas secara tepat.

  1. IsiIgG, IgM dan IgA
    Huraian

    IgG: paling banyak dalam darah, merentas plasenta, utama dalam gerak balas sekunder. IgM: pentamer, pertama dihasilkan dalam gerak balas primer, mengaglutinasi dengan berkesan. IgA: dalam air liur, air mata, susu ibu dan mukus, melindungi permukaan mukosa.

    Contoh

    Susu ibu (kolostrum) kaya IgA yang melindungi usus bayi.

  2. IsiIgD dan IgE
    Huraian

    IgD: pada permukaan sel B naif sebagai reseptor antigen. IgE: terikat pada sel mast dan basofil, mencetuskan pembebasan histamina dalam alahan dan melawan parasit.

    Contoh

    Pesakit alahan debunga mempunyai aras IgE yang tinggi.

JadualLima kelas antibodi

KelasBentukFungsi
IgGMonomerPaling banyak dalam darah; merentas plasenta; gerak balas sekunder; opsonisasi
IgMPentamerPertama dihasilkan dalam gerak balas primer; aglutinasi yang berkesan; mengaktifkan pelengkap
IgADimer (dalam rembesan)Dalam air liur, air mata, susu ibu dan mukus; melindungi permukaan mukosa
IgDMonomerPada permukaan sel B naif sebagai reseptor antigen; mengaktifkan sel B
IgEMonomerTerikat pada sel mast dan basofil; mencetuskan pembebasan histamina dalam alahan; melawan parasit
SP 13.1.3

SP 13.1.4Describe antigen, epitope and the development of B and T cells.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Describe (Menghuraikan)

Calon perlu memerihalkan maksud antigen dan epitop serta perkembangan sel B dan sel T.

  1. IsiAntigen dan epitop
    Huraian

    Antigen ialah molekul (biasanya protein atau polisakarida) yang dikenali sebagai asing dan merangsang gerak balas imun. Epitop ialah bahagian khusus antigen yang diikat oleh antibodi atau reseptor limfosit; satu antigen boleh mempunyai banyak epitop.

    Contoh

    Protein permukaan satu bakteria mempunyai beberapa epitop, jadi beberapa jenis antibodi berbeza boleh terhasil.

  2. IsiPerkembangan sel B dan T
    Huraian

    Kedua-duanya berasal daripada sel stem sumsum tulang. Sel B matang dalam sumsum tulang; sel T matang dalam timus, dan sel yang bertindak balas terhadap diri disingkirkan. Setiap sel mempunyai reseptor khusus untuk satu epitop; sel B menjadi sel plasma dan sel memori, sel T menjadi sel T pembantu, sitotoksik dan pengawal atur.

    Contoh

    Kanak-kanak yang lahir tanpa timus tidak mempunyai sel T matang dan mudah dijangkiti.

IstilahAntigen dan epitop

Antigen (antigen)
Molekul, biasanya protein atau polisakarida, yang dikenali sebagai asing dan merangsang gerak balas imun
Epitop (epitope)
Bahagian khusus pada antigen yang diikat oleh antibodi atau reseptor limfosit; satu antigen boleh mempunyai banyak epitop
SP 13.1.4

Peta buih bergandaPerkembangan sel B lawan sel T

Sel BMatang dalam sumsum tulangApabila diaktifkan, membahagi (pemilihan klon) menjadi sel plasma yang merembes antibodiKeimunan humoral
PersamaanBerasal daripada sel stem dalam sumsum tulangSetiap sel mempunyai reseptor khusus terhadap satu epitopMembentuk sel memori selepas pengaktifan
Sel TMatang dalam timus; sel T yang bertindak balas terhadap diri disingkirkanMembeza menjadi sel T pembantu, sel T sitotoksik dan sel T pengawal aturKeimunan berperantaraan sel
SP 13.1.4

Ingat: mnemonik & kad imbas

Mnemonik

GAMED
Lima kelas antibodi: IgG, IgA, IgM, IgE, IgD

Kad imbas

Tempat pematangan sel T
Timus
Bilangan rantai polipeptida dalam antibodi
Empat: dua berat, dua ringan
Antibodi pentamer
IgM
Antibodi dalam susu ibu
IgA
Apakah epitop?
Bahagian antigen yang diikat antibodi

Semak kefahaman

  1. Namakan dua organ limfoid primer dan nyatakan peranan setiap satu. (SP 13.1.1)

    Lihat jawapan

    Sumsum tulang menghasilkan limfosit dan tempat pematangan sel B, manakala timus ialah tempat pematangan sel T.

  2. Nyatakan bilangan dan jenis rantai polipeptida dalam satu molekul antibodi. (SP 13.1.2)

    Lihat jawapan

    Satu molekul antibodi mempunyai empat rantai polipeptida, iaitu dua rantai berat dan dua rantai ringan.

  3. Namakan lima kelas antibodi (antibodies). (SP 13.1.3)

    Lihat jawapan

    Lima kelas antibodi ialah IgG, IgM, IgA, IgD dan IgE.

  4. Bezakan antigen (antigen) dengan epitop (epitope). (SP 13.1.4)

    Lihat jawapan

    Antigen ialah molekul asing yang merangsang gerak balas imun, manakala epitop ialah bahagian khusus pada antigen yang diikat oleh antibodi atau reseptor limfosit.

14 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.

Untuk guru: cadangan aktiviti ikut aras kognitif (4)
  1. Mengingat

    Aktiviti: Murid melabel struktur antibodi (rantai berat, rantai ringan, tapak pengikat antigen) dan menamakan lima kelas antibodi pada kad.

    Bukti hasil kerja: Lembaran kerja atau kuiz ringkas: ketepatan ingatan istilah dan fakta tentang sistem imun.

    SP disasar: 13.1.2, 13.1.3 · Latihan sepadan: aras Mengingat
  2. Memahami

    Aktiviti: Berpasangan, murid menerangkan peranan sistem limfa dalam imuniti dan perkembangan sel B dan T dengan lukisan nodus limfa.

    Bukti hasil kerja: Penerangan lisan dan lukisan murid tentang sistem imun; semak ketepatan hubungan sebab dan akibat.

    SP disasar: 13.1.1, 13.1.4 · Latihan sepadan: aras Memahami
  3. Mengaplikasi

    Aktiviti: Murid menunjukkan hubungan antigen, epitop dan antibodi menggunakan model kunci dan mangga daripada kad bentuk.

    Bukti hasil kerja: Jawapan lembaran kerja atau hasil pengiraan tentang sistem imun; semak kaedah dan ketepatan jawapan.

    SP disasar: 13.1.2, 13.1.4 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi
  4. Menganalisis

    Aktiviti: Dalam kumpulan, murid membandingkan lima kelas antibodi (IgG, IgA, IgM, IgE, IgD) dalam jadual dan menganalisis kelas mana berperanan dalam alahan dan imuniti selaput lendir.

    Bukti hasil kerja: Jadual atau peta pemikiran analisis sistem imun; semak ketepatan kesimpulan berasaskan data atau bukti.

    SP disasar: 13.1.3 · Latihan sepadan: aras Menganalisis

Cadangan ini mengikut aras kognitif hasil pembelajaran (bukan TP DSKP kerana STPM tiada TP). Buka unit dan latihan

Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 66 unit Biologi STPM untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.

Belajar & latih secara interaktifSemua unit Biologi STPM

Unit lain dalam Immunity

  1. 13.1 Immune system
  2. 13.2 Development of immunity
  3. 13.3 Concepts of self and non-self
  4. 13.4 Immune disorder