Langkau ke kandungan
Sejarah · Tahun 5 · TAJUK 6: WARISAN NEGARA KITA

6.3 Bahasa Melayu

Anda akan mengenal asal usul bahasa Melayu, kawasan penuturnya di dunia, peranannya dahulu dan kini serta kepentingan memeliharanya.

  • KSSR
  • 7 SP
  • 17 latihan
  • Percuma
Belajar & latih secara interaktifSemua unit Sejarah Tahun 5

SP 6.3.1Menyatakan susur galur bahasa Melayu.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menyatakan

Murid perlu menyebut asal usul dan peringkat perkembangan bahasa Melayu.

  1. IsiSusur galur
    Huraian

    Bahasa Melayu berasal daripada rumpun bahasa Austronesia. Bahasa ini berkembang melalui tiga peringkat: Bahasa Melayu Kuno, Bahasa Melayu Klasik dan Bahasa Melayu Moden.

    Contoh

    Batu bersurat Kedukan Bukit ialah contoh Bahasa Melayu Kuno. Bahasa Melayu Klasik digunakan pada zaman Kesultanan Melayu Melaka.

  2. IsiTulisan dan pengaruh setiap peringkat
    Huraian

    Bahasa Melayu Kuno ditulis dengan huruf Pallava dan menerima pengaruh bahasa Sanskrit. Bahasa Melayu Klasik ditulis dalam tulisan Jawi dan menerima pengaruh bahasa Arab. Bahasa Melayu Moden kini ditulis dalam tulisan Rumi.

    Contoh

    Batu bersurat Kedukan Bukit ditulis dengan huruf Pallava, manakala Hikayat Hang Tuah ditulis dalam tulisan Jawi.

Peta alirSusur galur bahasa Melayu

  1. Rumpun bahasa Austronesia
  2. Bahasa Melayu Kuno (contoh: batu bersurat Kedukan Bukit)
  3. Bahasa Melayu Klasik (zaman Kesultanan Melayu Melaka)
  4. Bahasa Melayu Moden (bahasa kebangsaan kini)
SP 6.3.1

SP 6.3.2Menerangkan wilayah penutur bahasa Melayu di dunia.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menerangkan

Murid perlu menerangkan kawasan di dunia yang mempunyai penutur bahasa Melayu.

  1. IsiPenutur di Asia Tenggara
    Huraian

    Bahasa Melayu dituturkan di Malaysia, Indonesia (dikenali sebagai bahasa Indonesia), Brunei, Singapura, selatan Thailand dan selatan Filipina.

    Contoh

    Rakyat Brunei dan Malaysia boleh berbual dalam bahasa Melayu dan saling memahami.

  2. IsiPenutur di luar Asia Tenggara
    Huraian

    Terdapat komuniti kecil penutur bahasa Melayu di tempat lain seperti Pulau Cocos dan Pulau Christmas (wilayah Australia), Sri Lanka dan Afrika Selatan.

    Contoh

    Orang Melayu Pulau Cocos masih bertutur bahasa Melayu walaupun tinggal jauh dari Tanah Melayu.

Poin utamaWilayah penutur bahasa Melayu

  • Malaysia
  • Indonesia (dikenali bahasa Indonesia)
  • Brunei
  • Singapura
  • Selatan Thailand
  • Selatan Filipina
  • Komuniti kecil di Pulau Cocos dan Pulau Christmas (Australia), Sri Lanka dan Afrika Selatan
SP 6.3.2

SP 6.3.3Menjelaskan peranan bahasa Melayu dahulu dan kini.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menjelaskan

Murid perlu menjelaskan peranan bahasa Melayu pada zaman dahulu dan masa kini.

  1. IsiPeranan dahulu
    Huraian

    Bahasa Melayu menjadi lingua franca, iaitu bahasa perantaraan pedagang yang berlainan bahasa di pelabuhan Melaka. Bahasa ini juga bahasa pentadbiran istana dan persuratan.

    Contoh

    Pedagang dari Gujerat dan China berurus niaga di Melaka menggunakan bahasa Melayu.

  2. IsiPeranan kini
    Huraian

    Bahasa Melayu ialah bahasa kebangsaan, bahasa rasmi, bahasa pengantar di sekolah dan bahasa ilmu.

    Contoh

    Buku teks Sejarah anda ditulis dalam bahasa Melayu.

Peta buih bergandaPeranan bahasa Melayu dahulu dan kini

DahuluLingua franca pedagang di pelabuhan MelakaBahasa pentadbiran istana
PersamaanBahasa perhubunganBahasa persuratan
KiniBahasa kebangsaan dan bahasa rasmiBahasa pengantar di sekolahBahasa ilmu
SP 6.3.3

IstilahIstilah

Lingua franca
Bahasa perantaraan yang digunakan oleh orang yang berlainan bahasa.
Bahasa ibunda
Bahasa pertama yang dipelajari sejak kecil di rumah.
SP 6.3.3

SP K6.3.4Menyatakan kepentingan bahasa Melayu sebagai warisan negara yang dibanggakan.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menyatakan

Murid perlu menyebut sebab bahasa Melayu ialah warisan negara yang dibanggakan.

  1. IsiWarisan yang dibanggakan
    Huraian

    Bahasa Melayu digunakan sejak zaman kerajaan Melayu awal dan Kesultanan Melayu Melaka. Ia pernah menjadi bahasa perdagangan antarabangsa.

    Contoh

    Kita bangga apabila pelancong asing belajar mengucapkan terima kasih dalam bahasa Melayu.

  2. IsiDikenali di peringkat antarabangsa
    Huraian

    Bahasa Melayu dipelajari oleh orang asing kerana dituturkan oleh ramai orang di Asia Tenggara. Hal ini menambahkan rasa bangga terhadap warisan bahasa kita.

    Contoh

    Bahasa Melayu diajar di beberapa universiti di luar negara, contohnya di China dan Korea Selatan.

Peta pokokKepentingan bahasa Melayu

Bahasa Melayu
Warisan
  • Dibanggakan sejak zaman Melaka
Perpaduan
  • Difahami semua kaum
Ilmu
  • Menulis buku dan belajar sains
Bahasa ibunda
  • Bahasa ibunda setiap kaum turut dikekalkan
SP K6.3.4SP K6.3.5SP K6.3.6SP K6.3.7

SP K6.3.5Menerangkan kepentingan bahasa Melayu sebagai bahasa perpaduan.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menerangkan

Murid perlu menerangkan bagaimana bahasa Melayu menyatukan rakyat berbilang kaum.

  1. IsiBahasa yang difahami semua kaum
    Huraian

    Semua kaum mempelajari bahasa Melayu di sekolah. Oleh itu mereka boleh berkomunikasi dengan mudah.

    Contoh

    Murid Melayu, Cina dan India berbincang projek kelas dalam bahasa Melayu.

  2. IsiMengeratkan hubungan
    Huraian

    Apabila rakyat bertutur dalam bahasa yang sama, salah faham berkurang dan persahabatan bertambah erat.

    Contoh

    Jiran berlainan kaum berbual dalam bahasa Melayu semasa gotong-royong.

SP K6.3.6Menjelaskan kepentingan bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menjelaskan

Murid perlu menjelaskan bagaimana bahasa Melayu digunakan untuk mempelajari dan menyebarkan ilmu.

  1. IsiBahasa ilmu dahulu
    Huraian

    Pada zaman Melaka, kitab agama dan karya sastera ditulis dalam bahasa Melayu.

    Contoh

    Sejarah Melayu ditulis dalam bahasa Melayu Klasik.

  2. IsiBahasa ilmu kini
    Huraian

    Kini buku sains, matematik dan teknologi ditulis dalam bahasa Melayu. Istilah baharu dibina supaya semua ilmu boleh diajar dalam bahasa Melayu.

    Contoh

    Perkataan komputer dan sains ialah istilah yang digunakan dalam bahasa Melayu.

SP K6.3.7Menghuraikan kepentingan mengekalkan penggunaan bahasa ibunda.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menghuraikan

Murid perlu memberi butiran sebab dan cara mengekalkan bahasa ibunda setiap kaum.

  1. IsiSebab bahasa ibunda dikekalkan
    Huraian

    Bahasa ibunda ialah bahasa pertama yang dipelajari di rumah. Ia menyimpan budaya, adat dan identiti setiap kaum.

    Contoh

    Bahasa Iban menyimpan cerita rakyat dan pantun masyarakat Iban.

  2. IsiCara mengekalkannya
    Huraian

    Bahasa ibunda boleh digunakan di rumah dan dipelajari di sekolah, sambil bahasa Melayu digunakan sebagai bahasa kebangsaan.

    Contoh

    Ali yang berbangsa India bertutur bahasa Tamil di rumah dan bahasa Melayu di sekolah.

Ingat: mnemonik & kad imbas

Mnemonik

KKM
Peringkat bahasa Melayu: Kuno, Klasik, Moden.

Kad imbas

Rumpun asal bahasa Melayu
Austronesia.
Tiga peringkat bahasa Melayu
Kuno, Klasik dan Moden.
Nama bahasa Melayu di Indonesia
Bahasa Indonesia.
Apakah lingua franca?
Bahasa perantaraan antara orang berlainan bahasa.
Bahasa Melayu sebagai bahasa perpaduan
Difahami dan digunakan oleh semua kaum.

Semak kefahaman

  1. Senaraikan tiga peringkat perkembangan bahasa Melayu. (SP 6.3.1)

    Lihat jawapan

    Bahasa Melayu Kuno, Bahasa Melayu Klasik dan Bahasa Melayu Moden.

  2. Namakan dua negara di Asia Tenggara yang menuturkan bahasa Melayu. (SP 6.3.2)

    Lihat jawapan

    Malaysia dan Brunei. Negara lain: Indonesia dan Singapura.

  3. Apakah maksud lingua franca? (SP 6.3.3)

    Lihat jawapan

    Lingua franca ialah bahasa perantaraan yang digunakan oleh orang yang berlainan bahasa.

  4. Mengapakah bahasa Melayu ialah warisan negara yang dibanggakan? (SP K6.3.4)

    Lihat jawapan

    Bahasa Melayu digunakan sejak zaman kerajaan Melayu awal dan Kesultanan Melayu Melaka serta pernah menjadi bahasa perdagangan antarabangsa.

  5. Mengapakah bahasa Melayu menjadi bahasa perpaduan? (SP K6.3.5)

    Lihat jawapan

    Bahasa Melayu difahami dan digunakan oleh semua kaum, maka mereka mudah berkomunikasi.

  6. Nyatakan satu bukti bahasa Melayu menjadi bahasa ilmu pada masa kini. (SP K6.3.6)

    Lihat jawapan

    Buku sains, matematik dan teknologi ditulis dalam bahasa Melayu.

  7. Mengapakah bahasa ibunda perlu dikekalkan? (SP K6.3.7)

    Lihat jawapan

    Bahasa ibunda menyimpan budaya, adat dan identiti setiap kaum.

17 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.

Tahap Penguasaan (TP)

TPTafsiran
TP1Memerihalkan kewujudan bahasa Melayu sebagai warisan negara.
TP2Menjelaskan kedudukan bahasa Melayu sebagai warisan negara dengan contoh.
TP3Menunjukkan kedudukan bahasa Melayu sebagai warisan negara.
TP4Menganalisis peranan bahasa Melayu sebagai warisan negara.
TP5Menilai kepentingan bahasa Melayu sebagai warisan negara.
TP6Menjana idea memartabatkan bahasa Melayu sebagai warisan negara.
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
  1. TP1

    Memerihalkan kewujudan bahasa Melayu sebagai warisan negara.

    Aktiviti: Murid menyatakan susur galur bahasa Melayu dengan menyusun tiga kad urutan perkembangan bahasa dan menyebutnya kepada rakan. Masa 10 minit.

    Evidens PBD: Susunan kad; semakan lisan; catatan guru dalam buku rekod

    SP disasar: 6.3.1 · Latihan sepadan: aras Mengingat
  2. TP2

    Menjelaskan kedudukan bahasa Melayu sebagai warisan negara dengan contoh.

    Aktiviti: Murid menerangkan wilayah penutur bahasa Melayu dengan contoh negara dan menandakan wilayah itu pada peta dunia.

    Evidens PBD: Peta bertanda; penerangan lisan; catatan guru dalam buku rekod

    SP disasar: 6.3.2 · Latihan sepadan: aras Memahami
  3. TP3

    Menunjukkan kedudukan bahasa Melayu sebagai warisan negara.

    Aktiviti: Murid menunjukkan peranan bahasa Melayu dahulu dengan memadankan kad fungsi (perdagangan, pentadbiran, agama) dengan contoh zaman Melaka.

    Evidens PBD: Lembaran padanan; soal jawab; catatan guru dalam buku rekod

    SP disasar: 6.3.3 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi
  4. TP4

    Menganalisis peranan bahasa Melayu sebagai warisan negara.

    Aktiviti: Dalam kumpulan, murid menganalisis peranan bahasa Melayu dahulu dan kini menggunakan peta buih berganda, kemudian menyatakan satu persamaan.

    Evidens PBD: Peta buih berganda; rubrik analisis

    SP disasar: 6.3.3 · Latihan sepadan: aras Menganalisis
  5. TP5

    Menilai kepentingan bahasa Melayu sebagai warisan negara.

    Aktiviti: Murid menilai kepentingan bahasa Melayu sebagai bahasa perpaduan dan bahasa ilmu serta kepentingan mengekalkan bahasa ibunda, lalu menulis pendapat berserta alasan.

    Evidens PBD: Tulisan pendapat; rubrik; catatan guru dalam buku rekod

    SP disasar: 6.3.3, K6.3.5, K6.3.6 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati
  6. TP6

    Menjana idea memartabatkan bahasa Melayu sebagai warisan negara.

    Aktiviti: Murid menjana idea memartabatkan bahasa Melayu dengan mencipta slogan dan satu aktiviti kelas, kemudian membentangkannya.

    Evidens PBD: Slogan dan cadangan; rubrik kreativiti

    SP disasar: 6.3.2, 6.3.3 · Latihan sepadan: aras Mencipta

Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan

Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 12 unit Sejarah Tahun 5 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.

Belajar & latih secara interaktifSemua unit Sejarah Tahun 5

Unit lain dalam TAJUK 6: WARISAN NEGARA KITA

  1. 6.1 Institusi Raja
  2. 6.2 Agama Islam
  3. 6.3 Bahasa Melayu