17.1 Introduction to hydroxy compounds
Unit ini memperkenalkan sebatian hidroksi (hydroxy compounds): formula am dan struktur C1 hingga C10, penamaan IUPAC serta keisomeran struktur dan stereoisomerisme.
SP 17.1.1Write the general and structural formulae for hydroxy compounds C1 to C10;
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Write (Menulis)
Calon perlu menulis formula am CₙH₂ₙ₊₁OH dan formula struktur sebatian hidroksi C1 hingga C10 (alkohol dan fenol).
- IsiFormula am alkoholHuraian
Alkohol monohidrik tepu: CₙH₂ₙ₊₁OH atau R−OH.
Contohn = 6: C₆H₁₃OH.
- IsiFormula strukturHuraian
Tunjukkan kedudukan −OH; fenol mempunyai −OH pada gelang.
ContohPropan-2-ol CH₃CH(OH)CH₃; fenol C₆H₅OH.
NotaFormula am sebatian hidroksi
Sebatian hidroksi mengandungi kumpulan −OH. Alkohol alifatik tepu (monohidrik) mempunyai formula am CₙH₂ₙ₊₁OH atau R−OH: CH₃OH (C1), C₂H₅OH (C2), hingga C₁₀H₂₁OH. Fenol mempunyai −OH terikat terus pada gelang benzena, cth C₆H₅OH. Formula struktur menunjukkan semua ikatan, cth CH₃−CH(OH)−CH₃; formula ringkas CH₃CH(OH)CH₃.
SP 17.1.2Name hydroxy compounds according to IUPAC nomenclature;
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Name (Menamakan)
Calon perlu menamakan alkohol dan fenol mengikut IUPAC dengan akhiran -ol dan nombor kedudukan.
- IsiPeraturanHuraian
Rantai terpanjang mengandungi C−OH; nombor terkecil bagi C−OH; akhiran -ol; dua −OH: -diol.
ContohCH₃CH(CH₃)CH₂OH → 2-metilpropan-1-ol; HOCH₂CH₂OH → etana-1,2-diol; CH₃C₆H₄OH → 2-, 3- atau 4-metilfenol.
- IsiMenamakan fenol bertukargantiHuraian
Bagi fenol, karbon yang membawa −OH dinomborkan 1. Kumpulan lain pada gelang diberi nombor kedudukan terkecil.
ContohCH₃C₆H₄OH dengan CH₃ bersebelahan −OH ialah 2-metilfenol; jika bertentangan, 4-metilfenol.
Peta alirLangkah penamaan IUPAC alkohol
- Pilih rantai terpanjang yang mengandungi C yang membawa −OH
- Nomborkan supaya C−OH mendapat nombor terkecil
- Gantikan akhiran -a alkana dengan -ol beserta nombor kedudukan (cth propan-2-ol)
- Namakan cabang alkil sebagai awalan ikut abjad
- Dua −OH: -diol, cth etana-1,2-diol; fenol bersubstituen: 2-metilfenol, 4-nitrofenol
- Contoh: (CH₃)₃COH → 2-metilpropan-2-ol
JadualEmpat isomer alkohol C₄H₉OH
| Formula struktur ringkas | Nama IUPAC | Kelas |
|---|---|---|
| CH₃CH₂CH₂CH₂OH | butan-1-ol | Primer |
| CH₃CH(OH)CH₂CH₃ | butan-2-ol (kiral) | Sekunder |
| (CH₃)₂CHCH₂OH | 2-metilpropan-1-ol | Primer |
| (CH₃)₃COH | 2-metilpropan-2-ol | Tertier |
SP 17.1.3Explain the structural isomerism and stereoisomerism in hydroxy compounds.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Explain (Menerangkan)
Calon perlu menerangkan isomerisme struktur dan stereoisomerisme dalam sebatian hidroksi.
- IsiIsomerisme strukturHuraian
Rantai, kedudukan −OH atau kumpulan berfungsi berbeza.
ContohPropan-1-ol dan propan-2-ol (kedudukan); etanol dan metoksimetana (kumpulan berfungsi).
- IsiStereoisomerismeHuraian
Optik: karbon kiral. Geometri: alkohol tak tepu dengan C=C yang memenuhi syarat cis-trans.
ContohButan-2-ol (enantiomer); cis- dan trans-but-2-en-1-ol.
Peta pokokKeisomeran sebatian hidroksi
- Rantai: butan-1-ol dan 2-metilpropan-1-ol
- Kedudukan: propan-1-ol dan propan-2-ol
- Kumpulan berfungsi: etanol dan metoksimetana (eter)
- Fenol: 2-, 3- dan 4-metilfenol
- Optik: butan-2-ol mempunyai C kiral, dua enantiomer
- Geometri: alkohol tak tepu seperti but-2-en-1-ol (cis dan trans)
Ingat: mnemonik & kad imbas
Mnemonik
- RKO
- Jenis isomer alkohol: Rantai, Kedudukan, Optik
Kad imbas
- Formula am alkohol tepu
- CₙH₂ₙ₊₁OH
- Akhiran IUPAC alkohol
- -ol, cth propan-2-ol
- Alkohol C₄ yang kiral
- Butan-2-ol
- Nama IUPAC HOCH₂CH₂OH
- Etana-1,2-diol
Semak kefahaman
Nyatakan formula am alkohol monohidrik tepu. (SP 17.1.1)
Lihat jawapan
CₙH₂ₙ₊₁OH.
Namakan HOCH₂CH₂OH mengikut IUPAC. (SP 17.1.2)
Lihat jawapan
Etana-1,2-diol.
Namakan satu isomer kumpulan berfungsi bagi etanol. (SP 17.1.3)
Lihat jawapan
Metoksimetana, CH₃OCH₃.
11 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.
Untuk guru: cadangan aktiviti ikut aras kognitif (4)
- Mengingat
Aktiviti: Murid menulis formula am dan formula struktur sebatian hidroksi C1 hingga C10 dan menamakan lima sebatian mengikut IUPAC.
Bukti hasil kerja: Lembaran kerja atau kuiz ringkas: ketepatan ingatan istilah dan fakta tentang pengenalan sebatian hidroksi.
SP disasar: 17.1.1, 17.1.2 · Latihan sepadan: aras Mengingat - Memahami
Aktiviti: Berpasangan, murid melukis isomer struktur C4H9OH dan menerangkan jenis isomer yang wujud.
Bukti hasil kerja: Penerangan lisan dan lukisan murid tentang pengenalan sebatian hidroksi; semak ketepatan hubungan sebab dan akibat.
SP disasar: 17.1.3 · Latihan sepadan: aras Memahami - Mengaplikasi
Aktiviti: Murid mengenal pasti pusat kiral dalam butan-2-ol dan melukis kedua-dua enantiomer dengan formula tiga dimensi.
Bukti hasil kerja: Jawapan lembaran kerja atau hasil pengiraan tentang pengenalan sebatian hidroksi; semak kaedah dan ketepatan jawapan.
SP disasar: 17.1.3 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi - Menganalisis
Aktiviti: Dalam kumpulan, murid menganalisis tiga isomer C4H10O dan membandingkan sifat fizikal setiap isomer dalam jadual.
Bukti hasil kerja: Jadual atau peta pemikiran analisis pengenalan sebatian hidroksi; semak ketepatan kesimpulan berasaskan data atau bukti.
SP disasar: 17.1.3 · Latihan sepadan: aras Menganalisis
Cadangan ini mengikut aras kognitif hasil pembelajaran (bukan TP DSKP kerana STPM tiada TP). Buka unit dan latihan
Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 65 unit Kimia STPM untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.