4.2 Susunan Unsur dalam Jadual Berkala Unsur Moden
Kita akan memerihalkan Jadual Berkala Unsur moden dan merumuskan hubungan antara nombor proton, susunan elektron dan kedudukan unsur.
SP 4.2.1Memerihalkan Jadual Berkala Unsur moden.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Memerihalkan
Murid perlu memberi gambaran Jadual Berkala moden dari aspek kumpulan dan kala, nombor proton dan susunan elektron.
- IsiKumpulan dan kalaHuraian
18 kumpulan dan 7 kala; Kumpulan 1 logam alkali, Kumpulan 17 halogen, Kumpulan 18 gas adi, Kumpulan 3 hingga 12 unsur peralihan.
ContohNeon berada dalam Kumpulan 18, Kala 2.
- IsiNombor proton dan susunan elektronHuraian
Nombor proton memberi bilangan elektron; susunan elektron menentukan elektron valens dan bilangan petala.
ContohMagnesium (nombor proton 12): 2.8.2, iaitu 2 elektron valens dan 3 petala.
Peta pokokJadual Berkala Unsur moden
- Kumpulan 1: logam alkali
- Kumpulan 2: logam alkali bumi
- Kumpulan 3 hingga 12: unsur peralihan
- Kumpulan 17: halogen
- Kumpulan 18: gas adi
- Kala 1: 2 unsur
- Kala 2 dan 3: 8 unsur setiap satu
- Lantanida dan aktinida diletakkan di bawah jadual
- Logam di sebelah kiri
- Separa logam di sepanjang garis zig-zag
- Bukan logam di sebelah kanan
SP 4.2.2Merumuskan hubungan di antara nombor proton dengan kedudukan unsur dalam Jadual Berkala Unsur.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Merumuskan
Murid perlu membuat rumusan bahawa nombor proton menentukan susunan elektron, dan susunan elektron menentukan kumpulan serta kala unsur.
- IsiMenentukan kumpulanHuraian
Kumpulan 1 dan 2: nombor kumpulan = elektron valens. Kumpulan 13 hingga 18: nombor kumpulan = 10 + elektron valens (kecuali helium).
ContohFosforus 2.8.5: 5 elektron valens, maka Kumpulan 15.
- IsiMenentukan kalaHuraian
Nombor kala = bilangan petala yang berisi elektron.
ContohKalium 2.8.8.1: 4 petala, maka Kala 4, Kumpulan 1.
Peta alirContoh: Kedudukan unsur dengan nombor proton 17
- Nombor proton 17, maka 17 elektron
- Susunan elektron: 2.8.7
- Elektron valens = 7, maka Kumpulan = 10 + 7 = Kumpulan 17
- Bilangan petala berisi elektron = 3, maka Kala 3
- Unsur ialah klorin, Kumpulan 17, Kala 3
JadualHubungan nombor proton dengan kedudukan
| Unsur | Nombor proton | Susunan elektron | Kumpulan | Kala |
|---|---|---|---|---|
| Litium | 3 | 2.1 | 1 | 2 |
| Magnesium | 12 | 2.8.2 | 2 | 3 |
| Oksigen | 8 | 2.6 | 16 | 2 |
| Argon | 18 | 2.8.8 | 18 | 3 |
Poin utamaRumusan
- Kumpulan 1 dan 2: nombor kumpulan = bilangan elektron valens.
- Kumpulan 13 hingga 18: nombor kumpulan = 10 + bilangan elektron valens (kecuali helium, 2 elektron valens, Kumpulan 18).
- Nombor kala = bilangan petala yang berisi elektron.
Ingat: mnemonik & kad imbas
Mnemonik
- VK-PK
- Valens menentukan Kumpulan, Petala menentukan Kala
Kad imbas
- Nama unsur Kumpulan 17?
- Halogen
- Nama unsur Kumpulan 18?
- Gas adi
- Nombor kala ditentukan oleh?
- Bilangan petala berisi elektron
- Kumpulan bagi susunan elektron 2.8.3?
- Kumpulan 13
- Unsur peralihan berada dalam kumpulan?
- Kumpulan 3 hingga 12
Semak kefahaman
Apakah nama khas bagi unsur dalam Kumpulan 17? (SP 4.2.1)
Lihat jawapan
Halogen.
Unsur X mempunyai nombor proton 13. Tentukan kumpulan dan kala unsur X. (SP 4.2.2)
Lihat jawapan
Susunan elektron 2.8.3; 3 elektron valens maka Kumpulan 13 (10 + 3); 3 petala maka Kala 3.
11 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.
Tahap Penguasaan (TP)
| TP | Tafsiran |
|---|---|
| TP1 | Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai Jadual Berkala Unsur. |
| TP2 | Memahami Jadual Berkala Unsur seterusnya dapat menjelaskan kefahaman tersebut. |
| TP3 | Mengaplikasikan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. |
| TP4 | Menganalisis pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. |
| TP5 | Menilai pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. |
| TP6 | Mereka cipta menggunakan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat. |
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
- TP1
Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai Jadual Berkala Unsur.
Aktiviti: Individu, 10 minit: murid melabel kumpulan, kala, logam, bukan logam dan separa logam pada jadual berkala kosong menggunakan pensel warna.
Evidens PBD: Jadual berlabel dan semakan guru.
SP disasar: 4.2.1 · Latihan sepadan: aras Mengingat - TP2
Memahami Jadual Berkala Unsur seterusnya dapat menjelaskan kefahaman tersebut.
Aktiviti: Berpasangan, 15 minit: murid memerihalkan Jadual Berkala moden, menerangkan bahawa unsur disusun mengikut nombor proton menaik dan mengenal pasti kumpulan dan kala dengan contoh.
Evidens PBD: Penerangan lisan dan jawapan kad.
SP disasar: 4.2.1 · Latihan sepadan: aras Memahami - TP3
Mengaplikasikan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah.
Aktiviti: Berpasangan, 20 minit: murid menentukan kumpulan dan kala unsur dengan nombor proton 17 daripada susunan elektron 2.8.7 dan menerangkan kaitan elektron valens dengan kumpulan.
Evidens PBD: Lembaran penentuan kedudukan dan penerangan.
SP disasar: 4.2.2 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi - TP4
Menganalisis pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.
Aktiviti: Kumpulan, 20 minit: murid menganalisis tiga unsur dengan susunan elektron berbeza dan menentukan kumpulan dan kala setiap satu, lalu merumus hubungan nombor proton dengan kedudukan.
Evidens PBD: Jadual penentuan kedudukan dan rumusan.
SP disasar: 4.2.2 · Latihan sepadan: aras Menganalisis - TP5
Menilai pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.
Aktiviti: Kumpulan, 25 minit: murid menilai kenyataan benar atau salah tentang kedudukan unsur dalam jadual, memutuskan jawapan betul, dan memberi justifikasi dengan data susunan elektron.
Evidens PBD: Jawapan berjustifikasi dan rubrik ketepatan.
SP disasar: 4.2.1, 4.2.2 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati - TP6
Mereka cipta menggunakan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat.
Aktiviti: Kumpulan, 30 minit: murid mereka satu kad 'Cari Alamat Unsur' yang memberi nombor proton dan meminta kumpulan serta kala, lengkap dengan kunci jawapan, lalu bertukar kad.
Evidens PBD: Kad teka-teki dan rubrik kreativiti dan ketepatan.
SP disasar: 4.2.2 · Latihan sepadan: aras Mencipta
Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan
Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 44 unit Kimia Tingkatan 4 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.