Langkau ke kandungan
Kimia · Tingkatan 4 (SPM) · 4.0 JADUAL BERKALA UNSUR

4.5 Unsur dalam Kumpulan 17

Kita akan mengitlak sifat fizik dan kereaktifan halogen, merumus sifat kimianya dan meramal sifat unsur lain dalam Kumpulan 17.

  • KSSM
  • 4 SP
  • 13 latihan
  • Percuma
Belajar & latih secara interaktifSemua unit Kimia Tingkatan 4

SP 4.5.1Mengitlak perubahan sifat fizik unsur apabila menuruni Kumpulan 17.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Mengitlak

Murid perlu membuat kesimpulan umum tentang perubahan keadaan fizik, warna, takat lebur dan takat didih menuruni Kumpulan 17.

  1. IsiKeadaan fizik dan warna
    Huraian

    Fluorin dan klorin gas, bromin cecair, iodin pepejal; warna semakin gelap.

    Contoh

    Klorin gas kuning kehijauan, bromin cecair perang kemerahan, iodin pepejal hitam keunguan.

  2. IsiTakat lebur dan takat didih
    Huraian

    Meningkat kerana saiz molekul bertambah dan daya van der Waals bertambah kuat.

    Contoh

    Iodin pepejal pada suhu bilik kerana takat leburnya lebih tinggi daripada suhu bilik.

JadualSifat fizik menuruni Kumpulan 17

HalogenKeadaan fizik (suhu bilik)Warna
Fluorin, F₂GasKuning pucat
Klorin, Cl₂GasKuning kehijauan
Bromin, Br₂CecairPerang kemerahan
Iodin, I₂PepejalHitam keunguan
SP 4.5.1

Poin utamaItlak sifat fizik menuruni Kumpulan 17

  • Saiz atom bertambah.
  • Takat lebur dan takat didih meningkat kerana molekul semakin besar dan daya van der Waals semakin kuat.
  • Warna semakin gelap.
  • Ketumpatan bertambah.
  • Wujud sebagai molekul dwiatom; tidak mengkonduksi elektrik.
SP 4.5.1

SP 4.5.2Merumus sifat kimia unsur Kumpulan 17.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Merumus

Murid perlu membuat rumusan sifat kimia halogen melalui tindak balas dengan (i) air, (ii) logam seperti ferum dan (iii) alkali seperti natrium hidroksida.

  1. IsiDengan air
    Huraian

    Klorin larut dalam air membentuk asid hidroklorik dan asid hipoklorus; larutan berasid dan melunturkan warna.

    Contoh

    Cl₂ + H₂O ⇌ HCl + HOCl; kertas litmus biru menjadi merah kemudian dilunturkan.

  2. IsiDengan ferum dan natrium hidroksida
    Huraian

    Halogen bertindak balas dengan wul ferum panas membentuk ferum halida; dengan NaOH membentuk garam halida, garam halat(I) dan air.

    Contoh

    2Fe + 3Cl₂ → 2FeCl₃ (pepejal perang); Cl₂ + 2NaOH → NaCl + NaOCl + H₂O.

Peta pokokSifat kimia halogen

Tindak balas halogen
Dengan air
  • Cl₂ + H₂O ⇌ HCl + HOCl
  • Larutan berasid dan melunturkan kertas litmus biru (kecuali iodin yang sangat lemah)
Dengan logam ferum panas
  • 2Fe + 3Cl₂ → 2FeCl₃
  • Klorin menghasilkan pepejal perang ferum(III) klorida; halogen lain bertindak balas lebih perlahan
Dengan larutan natrium hidroksida
  • Cl₂ + 2NaOH → NaCl + NaOCl + H₂O
  • Menghasilkan garam halida, garam halat(I) dan air
SP 4.5.2

SP 4.5.3Mengitlak perubahan kereaktifan unsur apabila menuruni Kumpulan 17.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Mengitlak

Murid perlu membuat kesimpulan umum bahawa kereaktifan berkurang menuruni Kumpulan 17 dan memberi sebabnya, serta mengetahui langkah keselamatan mengendalikan halogen.

  1. IsiTren kereaktifan
    Huraian

    F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂; tindak balas dengan wul ferum panas semakin perlahan.

    Contoh

    Wul ferum berbara terang dalam klorin tetapi berbara malap dalam wap iodin.

  2. IsiSebab dan keselamatan
    Huraian

    Saiz atom bertambah, petala terluar lebih jauh, tarikan nukleus terhadap elektron yang hendak diterima semakin lemah. Halogen beracun, maka dikendalikan dalam kebuk wasap dengan sarung tangan.

    Contoh

    Bromin cecair dituang di dalam kebuk wasap kerana wapnya mengakis dan toksik.

Peta pelbagai alirKereaktifan berkurang menuruni Kumpulan 17

SebabSaiz atom bertambahPetala terluar semakin jauh dari nukleusDaya tarikan nukleus terhadap elektron luar semakin lemah
Atom semakin sukar menerima satu elektron
AkibatKereaktifan berkurang: F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂Tindak balas dengan wul besi panas semakin perlahan
SP 4.5.3

SP 4.5.4Meramal sifat fizik dan sifat kimia unsur lain dalam Kumpulan 17.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Meramal

Murid perlu meramal sifat fizik dan kimia fluorin dan astatin berdasarkan tren Kumpulan 17.

  1. IsiSifat fizik
    Huraian

    Astatin di bawah iodin dijangka pepejal hitam dengan takat lebur lebih tinggi daripada iodin.

    Contoh

    Jika iodin pepejal hitam keunguan, astatin dijangka lebih gelap dan lebih sukar meruap.

  2. IsiSifat kimia
    Huraian

    Semua halogen ada 7 elektron valens, maka sifat kimia serupa; astatin paling kurang reaktif dan fluorin paling reaktif.

    Contoh

    Astatin dijangka bertindak balas dengan wul ferum panas tetapi lebih perlahan daripada iodin.

Poin utamaMeramal sifat astatin (At)

  • Berada di bawah iodin, maka dijangka pepejal berwarna sangat gelap (hitam).
  • Takat lebur dan takat didih lebih tinggi daripada iodin.
  • Kurang reaktif daripada iodin tetapi masih mempunyai 7 elektron valens, maka sifat kimia serupa.
  • Fluorin pula dijangka paling reaktif dan bertindak balas sangat cergas.
SP 4.5.4

Ingat: mnemonik & kad imbas

Mnemonik

FKBIA
Fluorin, Klorin, Bromin, Iodin, Astatin: urutan Kumpulan 17 dari atas, kereaktifan berkurang ke bawah

Kad imbas

Warna gas klorin?
Kuning kehijauan
Keadaan fizik bromin pada suhu bilik?
Cecair perang kemerahan
Hasil Cl₂ dengan air?
Asid hidroklorik dan asid hipoklorus
Kereaktifan menuruni Kumpulan 17?
Berkurang
Ramalkan keadaan fizik astatin.
Pepejal berwarna hitam

Semak kefahaman

  1. Nyatakan perubahan warna halogen apabila menuruni Kumpulan 17. (SP 4.5.1)

    Lihat jawapan

    Warna halogen semakin gelap.

  2. Namakan dua asid yang terbentuk apabila klorin larut dalam air. (SP 4.5.2)

    Lihat jawapan

    Asid hidroklorik (HCl) dan asid hipoklorus (HOCl).

  3. Nyatakan perubahan kereaktifan halogen apabila menuruni Kumpulan 17. (SP 4.5.3)

    Lihat jawapan

    Kereaktifan halogen berkurang.

  4. Ramalkan keadaan fizik astatin pada suhu bilik. (SP 4.5.4)

    Lihat jawapan

    Astatin dijangka wujud sebagai pepejal berwarna hitam.

13 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.

Tahap Penguasaan (TP)

TPTafsiran
TP1Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai Jadual Berkala Unsur.
TP2Memahami Jadual Berkala Unsur seterusnya dapat menjelaskan kefahaman tersebut.
TP3Mengaplikasikan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah.
TP4Menganalisis pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.
TP5Menilai pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.
TP6Mereka cipta menggunakan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat.
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
  1. TP1

    Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai Jadual Berkala Unsur.

    Aktiviti: Individu, 8 minit: murid memadankan halogen (F, Cl, Br, I, At) dengan keadaan fizik dan warna pada kad.

    Evidens PBD: Kad padanan yang disemak guru.

    SP disasar: 4.5.1 · Latihan sepadan: aras Mengingat
  2. TP2

    Memahami Jadual Berkala Unsur seterusnya dapat menjelaskan kefahaman tersebut.

    Aktiviti: Berpasangan, 15 minit: murid mengitlak perubahan keadaan fizik, warna dan takat didih menuruni Kumpulan 17 menggunakan jadual dan menerangkan dengan contoh.

    Evidens PBD: Itlak bertulis dan penerangan lisan.

    SP disasar: 4.5.1 · Latihan sepadan: aras Memahami
  3. TP3

    Mengaplikasikan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah.

    Aktiviti: Kumpulan, 25 minit: murid merumus sifat kimia halogen berdasarkan demonstrasi guru, termasuk tindak balas dengan air, natrium hidroksida dan besi, serta menulis persamaannya.

    Evidens PBD: Jadual pemerhatian, rumusan dan persamaan.

    SP disasar: 4.5.2 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi
  4. TP4

    Menganalisis pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.

    Aktiviti: Kumpulan, 20 minit: murid menganalisis perubahan kereaktifan menuruni kumpulan dengan merujuk susunan elektron dan saiz atom, lalu mengitlak arah kereaktifan.

    Evidens PBD: Itlak kereaktifan dan penjelasan bertulis.

    SP disasar: 4.5.3, 4.5.2 · Latihan sepadan: aras Menganalisis
  5. TP5

    Menilai pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.

    Aktiviti: Kumpulan, 25 minit: murid menilai ramalan sifat astatin (warna, keadaan fizik, kereaktifan) daripada tren, memutuskan nilai yang paling munasabah, dan memberi justifikasi.

    Evidens PBD: Ramalan berjustifikasi dan rubrik hujah.

    SP disasar: 4.5.4, 4.5.3 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati
  6. TP6

    Mereka cipta menggunakan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat.

    Aktiviti: Kumpulan, 30 minit: murid mereka satu peta tren Kumpulan 17 berwarna yang meramal sifat unsur baharu dalam kumpulan itu, lalu membentangkan ramalan dan alasan.

    Evidens PBD: Peta tren dan rubrik kreativiti dan ketepatan.

    SP disasar: 4.5.1, 4.5.3, 4.5.4 · Latihan sepadan: aras Mencipta

Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan

Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 44 unit Kimia Tingkatan 4 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.

Belajar & latih secara interaktifSemua unit Kimia Tingkatan 4

Unit lain dalam 4.0 JADUAL BERKALA UNSUR

  1. 4.1 Perkembangan Jadual Berkala Unsur
  2. 4.2 Susunan Unsur dalam Jadual Berkala Unsur Moden
  3. 4.3 Unsur dalam Kumpulan 18
  4. 4.4 Unsur dalam Kumpulan 1
  5. 4.5 Unsur dalam Kumpulan 17
  6. 4.6 Unsur dalam Kala 3
  7. 4.7 Unsur Peralihan