Langkau ke kandungan
Sejarah · Tingkatan 6 (STPM) · SEJARAH MALAYSIA › Sistem Politik dan Pentadbiran

1.2.2 Pentadbiran Tempatan › Pentadbiran pribumi

Anda akan dapat menilai bentuk pentadbiran tempatan pribumi di Sarawak dan Sabah sebelum dan semasa campur tangan kuasa luar.

  • STPM
  • 1 SP
  • 7 latihan
  • Percuma
Belajar & latih secara interaktifSemua unit Sejarah STPM

SP 1.2.2.1Menilai bentuk pentadbiran tempatan di Sarawak dan Sabah

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menilai

Calon perlu menghuraikan bentuk pentadbiran tempatan pribumi di Sarawak dan Sabah, kemudian menimbang keberkesanan dan kelemahannya dengan bukti.

  1. IsiPentadbiran pribumi Sarawak
    Huraian

    Wilayah pesisir di bawah pengaruh Kesultanan Brunei ditadbir pembesar seperti Pengiran dan Datu; masyarakat Iban di pedalaman diketuai Tuai Rumah bagi setiap rumah panjang berasaskan adat.

    Contoh

    Tuai Rumah menyelesaikan pertikaian penghuni rumah panjang mengikut adat Iban.

  2. IsiPentadbiran pribumi Sabah
    Huraian

    Pantai barat di bawah pengaruh Brunei dan pantai timur di bawah pengaruh Sulu; di pedalaman, ketua kampung atau Orang Tua mengetuai masyarakat seperti Kadazandusun dan Murut berasaskan adat.

    Contoh

    Orang Tua kampung Kadazandusun menjatuhkan denda adat kepada pesalah.

  3. IsiPenilaian
    Huraian

    Kekuatan: dekat dengan rakyat, berasaskan adat yang difahami dan menjaga keharmonian setempat. Kelemahan: kuasa berpecah, tiada pentadbiran pusat yang kukuh, mudah dipengaruhi kuasa luar seperti Brooke dan SBUB.

    Contoh

    Kelemahan kawalan Brunei di Sarawak membolehkan James Brooke mendapat kuasa pada 1841.

Peta buih bergandaPentadbiran pribumi Sarawak dan Sabah

SarawakMasyarakat Iban: Tuai Rumah mengetuai rumah panjangDi bawah Kesultanan Brunei, pembesar Pengiran mentadbir sungai
PersamaanPemimpin dipilih atas kebolehan, keberanian dan pengaruhAdat menjadi asas undang-undang
SabahMasyarakat Kadazandusun: Ketua Kampung/Orang TuaPantai barat dan timur di bawah Brunei dan Sulu; pembesar Datu/Pengiran
SP 1.2.2.1

JadualPemimpin tempatan

GelaranMasyarakat/KawasanPeranan
Tuai RumahIban, SarawakKetua rumah panjang, hakim adat
PenghuluSarawak (diperkukuh Brooke)Ketua beberapa rumah panjang
Orang Kaya/PemancaSarawakPembesar kawasan sungai
Ketua Kampung/Orang TuaSabahMenyelesaikan pertikaian ikut adat
Pengiran/DatuPesisir Sabah dan SarawakWakil Sultan Brunei atau Sulu
SP 1.2.2.1

Peta buihCiri pentadbiran pribumi

Pentadbiran pribumi
Berasaskan adatKepimpinan setempatSistem sungai/kampungKetaatan kepada Brunei atau Sulu (pesisir)Penyelesaian pertikaian dengan denda adat
SP 1.2.2.1

NotaPenilaian

Pentadbiran pribumi berkesan pada skala setempat kerana dekat dengan rakyat dan berteraskan adat, tetapi tidak berpusat dan mudah dieksploitasi. Brooke dan SBUB kemudian mengekalkan pemimpin tempatan (Penghulu, Ketua Anak Negeri) sebagai penghubung, menunjukkan keberkesanannya.

SP 1.2.2.1

Ingat: mnemonik & kad imbas

Mnemonik

TPOK
Pemimpin: Tuai Rumah, Penghulu, Orang Kaya/Pemanca, Ketua Kampung

Kad imbas

Tuai Rumah
Ketua rumah panjang Iban
Asas pentadbiran pribumi
Adat
Kuasa yang menguasai pesisir Sabah dan Sarawak sebelum Barat
Kesultanan Brunei dan Sulu
Ketua Anak Negeri
Gelaran pemimpin tempatan di Sabah semasa SBUB

Semak kefahaman

  1. Siapakah yang mengetuai rumah panjang Iban dan Orang Tua kampung di Sabah? (SP 1.2.2.1)

    Lihat jawapan

    Rumah panjang Iban diketuai Tuai Rumah, manakala kampung Kadazandusun atau Murut di Sabah diketuai Orang Tua (ketua kampung).

7 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.

Untuk guru: cadangan aktiviti ikut aras kognitif (4)
  1. Mengingat

    Aktiviti: Calon menyenaraikan pemimpin tempatan pribumi di Sarawak (tuai rumah, penghulu, Datu) dan Sabah (ketua kampung, orang kaya-kaya) pada peta kosong selama 10 minit.

    Bukti hasil kerja: Peta berlabel pemimpin tempatan

    SP disasar: 1.2.2.1 · Latihan sepadan: aras Mengingat
  2. Memahami

    Aktiviti: Berpasangan, calon menerangkan bagaimana adat masyarakat Iban dan Kadazandusun dilaksanakan oleh pemimpin komuniti, dengan satu contoh kes adat yang diselesaikan.

    Bukti hasil kerja: Nota penerangan pasangan; soal jawab lisan

    SP disasar: 1.2.2.1 · Latihan sepadan: aras Memahami
  3. Menganalisis

    Aktiviti: Dalam kumpulan, calon membandingkan pentadbiran pribumi Iban dengan pentadbiran Melayu Sarawak (Datu) mengikut struktur, sumber kuasa dan bidang kuasa dalam jadual perbandingan.

    Bukti hasil kerja: Jadual perbandingan; pemerhatian kerja kumpulan

    SP disasar: 1.2.2.1 · Latihan sepadan: aras Menganalisis
  4. Menilai

    Aktiviti: Secara individu, calon menilai kekuatan dan kelemahan pentadbiran pribumi berdasarkan lima kriteria (kesinambungan, keadilan, perpaduan, keupayaan menangani ancaman luar, penerimaan rakyat) dan membuat kesimpulan bertulis.

    Bukti hasil kerja: Lembaran penilaian berkriteria dan kesimpulan

    SP disasar: 1.2.2.1 · Latihan sepadan: aras Menilai

Cadangan ini mengikut aras kognitif hasil pembelajaran (bukan TP DSKP kerana STPM tiada TP). Buka unit dan latihan

Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 94 unit Sejarah STPM untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.

Belajar & latih secara interaktifSemua unit Sejarah STPM

Unit lain dalam SEJARAH MALAYSIA › Sistem Politik dan Pentadbiran

  1. 1.0 Sistem Politik dan Pentadbiran
  2. 1.1.1 Institusi Pemerintahan › Institusi beraja
  3. 1.2.1 Pentadbiran Tempatan › Pembesar
  4. 1.2.2 Pentadbiran Tempatan › Pentadbiran pribumi
  5. 1.3.1 Perubahan Pentadbiran di Malaysia › Pentadbiran British di…
  6. 1.3.2 Perubahan Pentadbiran di Malaysia › Pentadbiran Brooke
  7. 1.3.3 Perubahan Pentadbiran di Malaysia › Pentadbiran Syarikat Borneo Utara…
  8. 1.3.4 Perubahan Pentadbiran di Malaysia › Pentadbiran tentera Jepun
  9. 1.4.1.1 Kelangsungan Pentadbiran › Bentuk pentadbiran › British Military…
  10. 1.4.1.2 Kelangsungan Pentadbiran › Bentuk pentadbiran › British Borneo Civil…
  11. 1.4.1.3 Kelangsungan Pentadbiran › Bentuk pentadbiran › Malayan Union 1946
  12. 1.4.1.4 Kelangsungan Pentadbiran › Bentuk pentadbiran › Jajahan Mahkota…
  13. 1.4.2 Kelangsungan Pentadbiran › Persekutuan