Langkau ke kandungan
Matematik · Tingkatan 5 (SPM) · 4.0 MATEMATIK PENGGUNA: PERCUKAIAN

4.1 Percukaian

Anda akan memahami tujuan percukaian, pelbagai jenis cukai, kesan pengelakan cukai serta mengira cukai.

  • KSSM
  • 4 SP
  • 16 latihan
  • Percuma
Belajar & latih secara interaktifSemua unit Matematik Tingkatan 5

SP 4.1.1Menghuraikan tujuan percukaian.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menghuraikan

Murid perlu menghuraikan secara terperinci tujuan kerajaan mengutip cukai serta aspek moral dan etika membayar cukai.

  1. IsiSumber pendapatan negara
    Huraian

    Cukai membiayai pembangunan dan kemudahan awam seperti sekolah, hospital dan jalan raya.

    Contoh

    Hasil cukai digunakan untuk membina jalan baharu ke kawasan luar bandar.

  2. IsiKawalan dan etika
    Huraian

    Cukai mengawal penggunaan barangan tertentu dan melaksanakan dasar ekonomi. Membayar cukai dengan jujur ialah tanggungjawab moral warganegara.

    Contoh

    Cukai tinggi ke atas rokok mengurangkan pembelian rokok.

Peta buihTujuan percukaian

Tujuan cukai
Sumber utama pendapatan kerajaanMembiayai pembangunan dan kemudahan awamMelaksanakan dasar kerajaan dan mengawal ekonomiMengawal penggunaan barangan tertentu seperti rokokMengagihkan semula pendapatan untuk kesejahteraan rakyat
SP 4.1.1

SP 4.1.2Menghuraikan pelbagai cukai dan seterusnya kesan pengelakan cukai tersebut dari aspek perundangan dan kewangan.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menghuraikan

Murid perlu menghuraikan lima cukai (pendapatan, jalan, pintu, tanah, jualan dan perkhidmatan) dan kesan pengelakan cukai dari aspek perundangan dan kewangan.

  1. IsiJenis cukai
    Huraian

    Cukai pendapatan (LHDN), cukai jalan (JPJ), cukai pintu atau taksiran (pihak berkuasa tempatan), cukai tanah (pejabat tanah), cukai jualan dan perkhidmatan (JKDM).

    Contoh

    Pemilik kereta membayar cukai jalan setiap tahun; pemilik rumah membayar cukai pintu dua kali setahun.

  2. IsiKesan pengelakan cukai
    Huraian

    Perundangan: denda, dakwaan atau penjara. Kewangan: penalti tambahan dan aset boleh disita.

    Contoh

    Tidak mengisytiharkan pendapatan boleh dikenakan penalti dan didakwa di mahkamah.

JadualPelbagai cukai

CukaiDikenakan ke atasPihak memungut
Cukai pendapatanPendapatan bercukai individu atau syarikatLHDN
Cukai jalanKenderaan bermotor (ikut kapasiti enjin dan jenis)JPJ
Cukai jualan dan perkhidmatanBarangan dan perkhidmatan tertentuJKDM
Cukai harta (cukai taksiran/pintu)Nilai tahunan hartaPihak berkuasa tempatan
Cukai tanahKeluasan tanahPejabat tanah
SP 4.1.2SP 4.1.3

Peta pelbagai alirKesan pengelakan cukai

SebabTidak mengisytiharkan pendapatanTidak membayar cukai jalan atau cukai harta
Pengelakan cukai
AkibatPerundangan: denda, penalti, dakwaan dan penjaraKewangan: penalti tambahan yang tinggi, aset boleh disitaNegara kehilangan hasil untuk pembangunan
SP 4.1.2

SP 4.1.3Mengkaji, mentafsir dan membuat pengiraan yang melibatkan pelbagai cukai.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Mengkaji

Murid perlu mengira pelbagai cukai, termasuk cukai pendapatan dengan potongan cukai bulanan (PCB), pelepasan, rebat, taksiran berasingan dan taksiran bersama.

  1. IsiPelepasan berbanding rebat
    Huraian

    Pelepasan ditolak daripada pendapatan untuk mendapat pendapatan bercukai; rebat ditolak terus daripada jumlah cukai.

    Contoh

    Pendapatan RM60 000, pelepasan RM15 000: pendapatan bercukai RM45 000. Jika cukai RM1 200 dan rebat RM400, cukai dibayar RM800.

  2. IsiPCB dan taksiran
    Huraian

    PCB ialah cukai yang dipotong majikan setiap bulan dan ditolak daripada cukai tahunan. Taksiran berasingan: suami dan isteri dikira cukai masing-masing; taksiran bersama: pendapatan digabung dan dikira atas satu nama.

    Contoh

    Cukai setahun RM1 200, PCB RM90 sebulan (RM1 080 setahun): baki perlu dibayar RM120.

  3. IsiCukai lain
    Huraian

    Cukai taksiran = nilai tahunan × kadar; cukai perkhidmatan = kadar × caj; cukai tanah = keluasan × kadar.

    Contoh

    Bil restoran RM80, cukai perkhidmatan 6%: RM4.80, jumlah RM84.80.

Peta alirContoh: cukai pendapatan

  1. Pendapatan tahunan RM60 000; pelepasan cukai RM15 000.
  2. Pendapatan bercukai = 60 000 − 15 000 = RM45 000.
  3. Daripada jadual kadar yang diberi dalam soalan (contoh): cukai atas RM35 000 pertama = RM600; baki RM10 000 pada 6% = RM600.
  4. Cukai pendapatan = 600 + 600 = RM1 200.
SP 4.1.3SP 4.1.4

JadualPelepasan, rebat, PCB dan jenis taksiran

IstilahMaksudContoh
Pelepasan cukaiDitolak daripada jumlah pendapatan untuk mendapat pendapatan bercukaiRM60 000 − RM15 000 = RM45 000
Rebat cukaiDitolak terus daripada jumlah cukai yang dikiraCukai RM1 200 − rebat RM400 = RM800
Potongan cukai bulanan (PCB)Cukai dipotong majikan setiap bulan, ditolak daripada cukai tahunanRM90 × 12 = RM1 080; baki cukai = 1 200 − 1 080 = RM120
Taksiran berasinganSuami dan isteri dikenakan cukai atas pendapatan masing-masingDua pengiraan cukai
Taksiran bersamaPendapatan suami dan isteri digabung dan dikira atas satu namaSatu pengiraan cukai
SP 4.1.3

Peta alirContoh: cukai taksiran

  1. Nilai tahunan rumah = RM1 000 × 12 = RM12 000.
  2. Kadar cukai taksiran = 4%.
  3. Cukai taksiran = 4% × 12 000 = RM480 setahun.
  4. Dibayar dua kali setahun: RM240 setiap penggal.
SP 4.1.3SP 4.1.4

NotaCukai perkhidmatan

Cukai perkhidmatan dikira sebagai peratusan daripada caj perkhidmatan. Contoh: bil restoran RM80 dengan cukai perkhidmatan 6%: cukai = 6% × 80 = RM4.80; jumlah bayaran = RM84.80.

SP 4.1.3

SP 4.1.4Menyelesaikan masalah yang melibatkan percukaian.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menyelesaikan

Murid perlu menyelesaikan masalah percukaian menggunakan jadual kadar cukai dan maklumat yang diberi.

  1. IsiMasalah cukai pendapatan
    Huraian

    Kira pendapatan bercukai, guna jadual kadar, tolak rebat dan PCB.

    Contoh

    Pendapatan bercukai RM45 000; jadual: RM600 bagi RM35 000 pertama, baki 6%: cukai = 600 + 600 = RM1 200.

  2. IsiMasalah cukai harta
    Huraian

    Guna keluasan atau nilai tahunan dan kadar yang diberi.

    Contoh

    Tanah 300 m², kadar RM0.40 per m²: cukai tanah = RM120.

Ingat: mnemonik & kad imbas

Mnemonik

PJJHT
Lima cukai: Pendapatan, Jalan, Jualan dan perkhidmatan, Harta (taksiran), Tanah

Kad imbas

Tujuan utama cukai
Sumber pendapatan kerajaan untuk pembangunan dan kemudahan awam
Pendapatan bercukai
Jumlah pendapatan − pengecualian − pelepasan cukai
Cukai taksiran
Nilai tahunan × kadar cukai taksiran
Kesan perundangan mengelak cukai
Denda, penalti, dakwaan atau penjara
Pihak memungut cukai pendapatan
Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN)
Beza pelepasan dan rebat
Pelepasan ditolak daripada pendapatan; rebat ditolak daripada cukai

Semak kefahaman

  1. Nyatakan satu tujuan kerajaan mengutip cukai. (SP 4.1.1)

    Lihat jawapan

    Sebagai sumber pendapatan negara untuk membiayai pembangunan dan kemudahan awam.

  2. Namakan agensi yang mengutip cukai jalan. (SP 4.1.2)

    Lihat jawapan

    Jabatan Pengangkutan Jalan (JPJ).

  3. Pendapatan tahunan RM48 000 dan jumlah pelepasan RM12 000. Hitung pendapatan bercukai. (SP 4.1.3)

    Lihat jawapan

    48 000 − 12 000 = RM36 000.

  4. Nilai tahunan sebuah rumah RM12 000 dan kadar cukai taksiran 4%. Hitung cukai taksiran setahun. (SP 4.1.4)

    Lihat jawapan

    4% × 12 000 = RM480.

16 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.

Tahap Penguasaan (TP)

TPTafsiran
TP1Mempamerkan pengetahuan asas tentang percukaian.
TP2Mempamerkan kefahaman tentang percukaian.
TP3Mengaplikasikan kefahaman tentang percukaian untuk melaksanakan tugasan mudah.
TP4Mengaplikasikan pengetahuan dan kemahiran yang sesuai tentang percukaian dalam konteks penyelesaian masalah rutin yang mudah.
TP5Mengaplikasikan pengetahuan dan kemahiran yang sesuai tentang percukaian dalam konteks penyelesaian masalah rutin yang kompleks.
TP6Mengaplikasikan pengetahuan dan kemahiran yang sesuai tentang percukaian dalam konteks penyelesaian masalah bukan rutin secara kreatif.
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
  1. TP1

    Mempamerkan pengetahuan asas tentang percukaian.

    Aktiviti: Murid memadankan jenis cukai (cukai pendapatan, cukai jualan dan perkhidmatan, cukai tanah, cukai pintu) dengan penggunaannya dalam perkhidmatan awam secara berpasangan.

    Evidens PBD: Padanan kad yang betul.

    SP disasar: 4.1.1 · Latihan sepadan: aras Mengingat
  2. TP2

    Mempamerkan kefahaman tentang percukaian.

    Aktiviti: Murid menghuraikan tujuan percukaian dan menyenaraikan pelbagai cukai dalam jadual, kemudian menjelaskan kesan pengelakan cukai dari aspek perundangan dan kewangan.

    Evidens PBD: Jadual dan penjelasan lisan.

    SP disasar: 4.1.2 · Latihan sepadan: aras Memahami
  3. TP3

    Mengaplikasikan kefahaman tentang percukaian untuk melaksanakan tugasan mudah.

    Aktiviti: Murid mengira cukai pintu, cukai tanah dan cukai jualan bagi contoh ringkas menggunakan kadar yang diberi dan menulis langkah.

    Evidens PBD: Langkah pengiraan dalam buku latihan.

    SP disasar: 4.1.3 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi
  4. TP4

    Mengaplikasikan pengetahuan dan kemahiran yang sesuai tentang percukaian dalam konteks penyelesaian masalah rutin yang mudah.

    Aktiviti: Murid menyelesaikan masalah rutin tentang cukai pendapatan, mengira pendapatan bercukai, cukai dan baki selepas rebat, dan menyemak kewajaran.

    Evidens PBD: Penyelesaian dengan langkah dan kewajaran.

    SP disasar: 4.1.4 · Latihan sepadan: aras Menganalisis
  5. TP5

    Mengaplikasikan pengetahuan dan kemahiran yang sesuai tentang percukaian dalam konteks penyelesaian masalah rutin yang kompleks.

    Aktiviti: Dalam kumpulan, murid menilai kes pengelakan cukai fiksyen, menentukan kesan kewangan dan undang-undang dan menjustifikasikan keputusan dengan pengiraan.

    Evidens PBD: Kesimpulan kumpulan dan pengiraan.

    SP disasar: 4.1.4 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati
  6. TP6

    Mengaplikasikan pengetahuan dan kemahiran yang sesuai tentang percukaian dalam konteks penyelesaian masalah bukan rutin secara kreatif.

    Aktiviti: Murid mereka masalah cukai harta atau cukai jualan bagi sebuah perniagaan kecil, mengira jumlah cukai, menyediakan ringkasan kepada rakan dan membentangkan.

    Evidens PBD: Masalah, pengiraan dan ringkasan hasil murid.

    SP disasar: 4.1.4 · Latihan sepadan: aras Mencipta

Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan

Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 16 unit Matematik Tingkatan 5 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.

Belajar & latih secara interaktifSemua unit Matematik Tingkatan 5

Unit lain dalam 4.0 MATEMATIK PENGGUNA: PERCUKAIAN

  1. 4.1 Percukaian