Langkau ke kandungan
Sains · Tingkatan 1 · 6.0 Jadual Berkala

6.1 Pengelasan unsur

Anda akan memahami bahawa semua jirim terdiri daripada atom, membezakan atom, molekul, unsur dan sebatian, serta mengenal kedudukan dan ciri logam, bukan logam dan gas nadir dalam Jadual Berkala.

  • KSSM
  • 5 SP
  • 18 latihan
  • Percuma
Belajar & latih secara interaktifSemua unit Sains Tingkatan 1

SP 6.1.1merumuskan semua jirim terdiri daripada atom.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Merumuskan

Murid perlu membuat rumusan bahawa semua jirim terdiri daripada atom.

  1. IsiAtom sebagai zarah asas
    Huraian

    Atom ialah zarah paling kecil bagi sesuatu unsur.

    Contoh

    Sekeping kerajang aluminium terdiri daripada berbilion-bilion atom aluminium.

  2. IsiSemua jirim daripada atom
    Huraian

    Pepejal, cecair dan gas, benda hidup dan bukan hidup, semuanya terdiri daripada atom.

    Contoh

    Air, udara dan badan kita terdiri daripada atom.

NotaAtom: zarah asas jirim

Semua jirim terdiri daripada atom. Atom ialah zarah paling kecil bagi sesuatu unsur yang tidak boleh dibahagikan lagi melalui tindak balas kimia. Saiz atom terlalu kecil untuk dilihat walaupun dengan mikroskop cahaya.

SP 6.1.1

SP 6.1.2membezakan antara atom dan molekul serta unsur dan sebatian.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Membezakan

Murid perlu membezakan atom dengan molekul serta unsur dengan sebatian, dan mengetahui struktur atom serta zarah subatom.

  1. IsiStruktur atom dan zarah subatom
    Huraian

    Atom mempunyai nukleus (proton bercas positif dan neutron neutral) dan elektron bercas negatif yang bergerak mengelilingi nukleus.

    Contoh

    Atom hidrogen mempunyai satu proton dan satu elektron.

  2. IsiAtom berbanding molekul
    Huraian

    Atom ialah zarah tunggal; molekul terdiri daripada dua atau lebih atom yang bergabung secara kimia.

    Contoh

    O ialah atom oksigen; O₂ ialah molekul oksigen.

  3. IsiUnsur berbanding sebatian
    Huraian

    Unsur terdiri daripada satu jenis atom; sebatian terdiri daripada dua atau lebih unsur yang bergabung secara kimia.

    Contoh

    Besi (Fe) ialah unsur; air (H₂O) ialah sebatian.

Peta pokokPengelasan bahan tulen

Bahan tulen
Unsur (satu jenis atom)
  • Terdiri daripada atom: cth besi (Fe), kuprum (Cu), karbon (C)
  • Terdiri daripada molekul: cth oksigen (O₂), nitrogen (N₂), hidrogen (H₂)
Sebatian (dua atau lebih jenis unsur bergabung secara kimia)
  • Air (H₂O)
  • Karbon dioksida (CO₂)
  • Natrium klorida (garam biasa)
SP 6.1.2

IstilahIstilah penting

Atom
Zarah paling kecil bagi sesuatu unsur.
Molekul
Zarah yang terdiri daripada dua atau lebih atom yang bergabung secara kimia; atom itu boleh sama jenis (O₂) atau berlainan jenis (H₂O).
Unsur
Bahan yang terdiri daripada satu jenis atom sahaja dan tidak boleh diuraikan kepada bahan yang lebih ringkas melalui kaedah kimia.
Sebatian
Bahan yang terdiri daripada dua atau lebih unsur yang bergabung secara kimia.
Nukleus
Bahagian tengah atom yang mengandungi proton dan neutron.
Proton
Zarah subatom bercas positif di dalam nukleus.
Neutron
Zarah subatom neutral (tidak bercas) di dalam nukleus.
Elektron
Zarah subatom bercas negatif yang bergerak mengelilingi nukleus.
SP 6.1.2

SP 6.1.3mengenal pasti kedudukan logam, bukan logam dan gas nadir dalam jadual berkala.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Mengenal pasti

Murid perlu mengecam kedudukan logam, bukan logam dan gas nadir dalam Jadual Berkala.

  1. IsiLogam dan bukan logam
    Huraian

    Logam di sebelah kiri dan tengah; bukan logam di sebelah kanan.

    Contoh

    Natrium dan magnesium di kiri; sulfur dan klorin di kanan.

  2. IsiGas nadir
    Huraian

    Gas nadir di lajur paling kanan (Kumpulan 18).

    Contoh

    Helium, neon dan argon.

Poin utamaKedudukan dalam Jadual Berkala

  • Jadual Berkala menyusun unsur mengikut tertib, dalam lajur menegak (kumpulan) dan baris mendatar (kala).
  • Logam terletak di sebelah kiri dan tengah jadual (cth natrium, magnesium, besi, kuprum).
  • Bukan logam terletak di sebelah kanan jadual (cth karbon, nitrogen, oksigen, sulfur, klorin); hidrogen ialah bukan logam walaupun di bahagian atas kiri.
  • Gas nadir terletak di lajur paling kanan, Kumpulan 18 (helium, neon, argon, kripton, xenon, radon).
  • Ahli sains seperti Dmitri Mendeleev menyusun unsur yang wujud dalam alam mengikut corak sifatnya; keteraturan alam inilah yang membolehkan jadual disusun.
SP 6.1.3SP 6.1.5

SP 6.1.4membezakan ciri-ciri logam dengan bukan logam.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Membezakan

Murid perlu membezakan ciri logam dengan bukan logam: permukaan berkilat, kemuluran, boleh ditempa, kekonduksian elektrik dan haba, serta takat lebur dan didih.

  1. IsiCiri logam
    Huraian

    Berkilat, mulur, boleh ditempa, konduktor haba dan elektrik yang baik, takat lebur dan didih tinggi.

    Contoh

    Kuprum ditarik menjadi wayar dan mengalirkan elektrik.

  2. IsiCiri bukan logam
    Huraian

    Pudar, rapuh (bagi pepejal), penebat haba dan elektrik, takat lebur dan didih rendah.

    Contoh

    Sulfur berwarna kuning pudar dan mudah hancur apabila diketuk.

Peta buih bergandaLogam dan bukan logam

LogamPermukaan berkilatMulur dan boleh ditempaKonduktor haba dan elektrik yang baikTakat lebur dan takat didih tinggiKetumpatan tinggiKebanyakannya pepejal (merkuri cecair)
PersamaanIalah unsurTerdapat dalam Jadual Berkala
Bukan logamPermukaan pudarRapuh (bagi pepejal)Penebat haba dan elektrik (kecuali grafit)Takat lebur dan takat didih rendahKetumpatan rendahBoleh wujud sebagai pepejal, cecair atau gas
SP 6.1.4

SP 6.1.5menghargai unsur yang wujud dalam alam bagi membolehkan manusia menyusun ketertiban ini dalam bentuk jadual.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menghargai

Murid perlu menghargai keteraturan unsur dalam alam yang membolehkan manusia menyusunnya dalam bentuk jadual.

  1. IsiKeteraturan sifat unsur
    Huraian

    Unsur yang wujud dalam alam menunjukkan corak sifat yang teratur.

    Contoh

    Mendeleev meramal sifat unsur yang belum ditemui.

  2. IsiMenyatakan penghargaan
    Huraian

    Melalui penulisan kreatif atau persembahan tentang Jadual Berkala.

    Contoh

    Menulis sajak tentang keteraturan unsur ciptaan Tuhan.

Tahukah andaTahukah anda

Mendeleev meninggalkan ruang kosong dalam jadualnya bagi unsur yang belum ditemui dan meramalkan sifatnya. Unsur seperti galium kemudian ditemui dengan sifat yang hampir tepat seperti ramalannya.

SP 6.1.5

Ingat: mnemonik & kad imbas

Mnemonik

KKK
Kedudukan dalam Jadual Berkala: Kiri logam, Kanan bukan logam, Kumpulan 18 gas nadir.
BMK
Ciri logam: Berkilat, Mulur, Konduktor.

Kad imbas

Apakah atom?
Zarah paling kecil bagi sesuatu unsur.
Molekul
Dua atau lebih atom yang bergabung secara kimia, cth O₂, H₂O.
Unsur vs sebatian
Unsur: satu jenis atom. Sebatian: dua atau lebih unsur bergabung secara kimia.
Lokasi gas nadir
Kumpulan 18, lajur paling kanan Jadual Berkala.
Logam bukan pepejal pada suhu bilik
Merkuri (cecair)
Bukan logam yang mengkonduksi elektrik
Grafit (karbon)
Penyusun awal Jadual Berkala
Dmitri Mendeleev

Semak kefahaman

  1. Nyatakan maksud atom. (SP 6.1.1)

    Lihat jawapan

    Atom ialah zarah paling kecil bagi sesuatu unsur.

  2. Namakan tiga zarah subatom. (SP 6.1.2)

    Lihat jawapan

    Proton, neutron dan elektron.

  3. Nyatakan kedudukan logam dalam Jadual Berkala. (SP 6.1.3)

    Lihat jawapan

    Logam terletak di sebelah kiri dan tengah Jadual Berkala.

  4. Nyatakan dua ciri logam. (SP 6.1.4)

    Lihat jawapan

    Berkilat, mulur, boleh ditempa, konduktor haba dan elektrik yang baik serta takat lebur dan didih tinggi.

  5. Mengapakah unsur dapat disusun dalam bentuk jadual? (SP 6.1.5)

    Lihat jawapan

    Kerana unsur dalam alam menunjukkan corak sifat yang teratur.

18 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.

Tahap Penguasaan (TP)

TPTafsiran
TP1Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai jirim/jadual berkala/udara.
TP2Memahami jirim/jadual berkala/udara serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.
TP3Mengaplikasikan pengetahuan jirim/jadual berkala/udara untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah.
TP4Menganalisis pengetahuan mengenai struktur jirim/jadual berkala/udara dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.
TP5Menilai pengetahuan mengenai jirim/jadual berkala/udara dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.
TP6Merekabentuk persembahan pelbagai media/visual/folio/poster/main peranan/drama secara kreatif dan inovatif dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai jirim/jadual berkala/udara dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan dengan mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat.
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
  1. TP1

    Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai jirim/jadual berkala/udara.

    Aktiviti: Murid menyusun kad dan menyebut semula fakta tentang atom, molekul, unsur, sebatian, logam, bukan logam dan gas nadir dalam jadual berkala dalam kuiz lisan berpasangan; guru menyemak ketepatan dalam 10 minit.

    Evidens PBD: Ketepatan padanan kad dan jawapan lisan murid direkod dalam senarai semak.

    SP disasar: 6.1.1 · Latihan sepadan: aras Mengingat
  2. TP2

    Memahami jirim/jadual berkala/udara serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.

    Aktiviti: Murid melengkapkan peta minda ringkas tentang atom, molekul, unsur, sebatian, logam, bukan logam dan gas nadir dalam jadual berkala lalu menjelaskannya kepada rakan sepasukan; guru bergerak menyoal secara lisan, 10 minit.

    Evidens PBD: Penjelasan lisan dan lakaran murid dinilai melalui soal jawab ringkas dan semakan guru.

    SP disasar: 6.1.2 · Latihan sepadan: aras Memahami
  3. TP3

    Mengaplikasikan pengetahuan jirim/jadual berkala/udara untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah.

    Aktiviti: Dalam kumpulan kecil, murid melaksanakan tugasan mudah: menandakan kedudukan logam, bukan logam dan gas nadir pada jadual berkala kosong dan membandingkan ciri logam dengan bukan logam; guru menyediakan bahan mudah dan selamat serta arahan langkah demi langkah, 15 minit.

    Evidens PBD: Lembaran kerja dan pemerhatian guru ke atas ketepatan langkah dan hasil tugasan.

    SP disasar: 6.1.3 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi
  4. TP4

    Menganalisis pengetahuan mengenai struktur jirim/jadual berkala/udara dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.

    Aktiviti: Murid berkumpulan diberi kes: sebuah objek perlu ringan tetapi kuat dan tahan panas; murid menentukan bahan logam atau bukan logam yang sesuai berdasarkan ciri. Mereka menganalisis maklumat, membanding beza kemungkinan dan menyelesaikan masalah itu dengan alasan saintifik, 20 minit.

    Evidens PBD: Hasil analisis kumpulan dan justifikasi lisan dinilai dengan rubrik ringkas.

    SP disasar: 6.1.3 · Latihan sepadan: aras Menganalisis
  5. TP5

    Menilai pengetahuan mengenai jirim/jadual berkala/udara dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.

    Aktiviti: Kumpulan menilai cara jadual berkala menyusun unsur, menentukan keberkesanannya dan memberi justifikasi. Murid menentukan langkah yang boleh ditambah baik, membuat keputusan dan menjustifikasikannya dengan bukti, 20 minit.

    Evidens PBD: Laporan penilaian kumpulan, keputusan dan justifikasi dinilai dengan rubrik.

    SP disasar: 6.1.4 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati
  6. TP6

    Merekabentuk persembahan pelbagai media/visual/folio/poster/main peranan/drama secara kreatif dan inovatif dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai jirim/jadual berkala/udara dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan dengan mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat.

    Aktiviti: Secara berkumpulan, murid menghasilkan jadual berkala kreatif dengan kad unsur yang dikaitkan dengan penggunaannya yang inovatif untuk situasi baharu, mengambil kira nilai sosial atau ekonomi masyarakat, kemudian membentangkannya kepada kelas.

    Evidens PBD: Hasil ciptaan dan pembentangan dinilai dengan rubrik kreativiti dan ketepatan sains; disimpan dalam portfolio.

    SP disasar: 6.1.5 · Latihan sepadan: aras Mencipta

Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan

Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 38 unit Sains Tingkatan 1 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.

Belajar & latih secara interaktifSemua unit Sains Tingkatan 1

Unit lain dalam 6.0 Jadual Berkala

  1. 6.1 Pengelasan unsur
  2. 6.2 Campuran
  3. 6.3 Sebatian