1.2 Pengelasan organisma
Unit ini melatih anda mengelaskan organisma menggunakan kekunci dikotomi dan mengenal ciri kumpulan taksonomi utama haiwan dan tumbuhan.
SP 1.2.1Membezakan organisma dengan kekunci dikotomi berdasarkan ciri-ciri sepunya.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Membezakan
Murid perlu membina dan menggunakan kekunci dikotomi untuk memisahkan organisma kepada dua kumpulan berdasarkan ciri sepunya pada setiap peringkat.
- IsiPrinsip kekunci dikotomiHuraian
Setiap peringkat menggunakan satu soalan dengan dua pilihan (ada atau tiada ciri). Organisma dipisahkan berulang kali sehingga setiap organisma dikenal pasti.
ContohSoalan 1: Ada tulang belakang? Ya: ikan, katak. Tidak: rama-rama, cacing.
- IsiMengelaskan haiwan dan tumbuhanHuraian
Haiwan dibezakan kepada bertulang belakang (mamalia, reptilia, ikan, burung, amfibia) dan tidak bertulang belakang. Tumbuhan dibezakan kepada berbunga (monokotiledon, dikotiledon) dan tidak berbunga.
ContohPadi dan kacang sama-sama berbunga, tetapi padi berurat daun selari (monokotiledon) dan kacang berurat daun bersirat (dikotiledon).
NotaKekunci dikotomi
Kekunci dikotomi ialah alat pengelasan yang membahagikan organisma kepada dua kumpulan pada setiap peringkat berdasarkan satu ciri sepunya (ada atau tiada ciri itu). Proses diulang sehingga setiap organisma dapat dikenal pasti.
Peta alirLangkah membina kekunci dikotomi
- Perhatikan ciri semua organisma
- Pilih satu ciri yang membahagikan organisma kepada dua kumpulan (contoh: ada tulang belakang / tiada)
- Bahagikan setiap kumpulan sekali lagi dengan ciri lain
- Ulang sehingga setiap kumpulan tinggal satu organisma
- Namakan setiap organisma di hujung kekunci
SP 1.2.2Mencirikan kumpulan taksonomi utama.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Mencirikan
Murid perlu menyatakan ciri yang membezakan kumpulan taksonomi utama seperti tumbuhan, haiwan dan fungi serta kelas vertebrata.
- IsiTumbuhan, haiwan dan fungiHuraian
Tumbuhan berklorofil dan membuat makanan sendiri; haiwan tidak berklorofil dan bergerak mencari makanan; fungi tidak berklorofil dan mendapat makanan dengan mengurai bahan organik.
ContohPokok pisang (tumbuhan), kucing (haiwan), cendawan (fungi).
- IsiLima kelas vertebrataHuraian
Mamalia berbulu roma dan menyusukan anak; burung berbulu pelepah dan bertelur bercangkerang keras; reptilia bersisik kering; amfibia berkulit lembap dan bertelur dalam air; ikan bersisik dan bernafas dengan insang.
ContohPaus ialah mamalia (menyusukan anak) walaupun hidup di laut, manakala katak ialah amfibia.
Peta pokokPengelasan haiwan
- Ikan: bersisik, bernafas dengan insang, berdarah sejuk
- Amfibia: kulit lembap, bertelur dalam air, berdarah sejuk
- Reptilia: kulit bersisik kering, bertelur bercangkerang, berdarah sejuk
- Burung: berbulu pelepah, bertelur, berdarah panas
- Mamalia: berbulu roma, beranak dan menyusukan anak, berdarah panas
- Serangga (artropod), cacing, siput, obor-obor
Peta pokokPengelasan tumbuhan
- Monokotiledon: satu kotiledon, urat daun selari, akar serabut (padi, jagung)
- Dikotiledon: dua kotiledon, urat daun bersirat, akar tunjang (kacang, rambutan)
- Paku pakis dan lumut (membiak dengan spora)
- Konifer (membiak dengan biji benih dalam kon)
JadualMonokotiledon vs dikotiledon
| Ciri | Monokotiledon | Dikotiledon |
|---|---|---|
| Kotiledon | Satu | Dua |
| Urat daun | Selari | Bersirat |
| Akar | Serabut | Tunjang |
| Contoh | Padi, jagung, kelapa | Kacang, rambutan, bunga raya |
Ingat: mnemonik & kad imbas
Mnemonik
- IARBM
- Kelas vertebrata: Ikan, Amfibia, Reptilia, Burung, Mamalia
Kad imbas
- Kekunci dikotomi
- Alat pengelasan yang membahagi organisma kepada dua kumpulan pada setiap peringkat
- Vertebrata
- Haiwan yang mempunyai tulang belakang
- Ciri mamalia
- Berbulu roma, beranak, menyusukan anak, berdarah panas
- Ciri monokotiledon
- Satu kotiledon, urat daun selari, akar serabut
- Paku pakis membiak dengan
- Spora
Semak kefahaman
Berapakah bilangan kumpulan yang terbentuk pada setiap peringkat kekunci dikotomi? (SP 1.2.1)
Lihat jawapan
Dua kumpulan, iaitu organisma yang mempunyai ciri itu dan organisma yang tidak mempunyai ciri itu.
Nyatakan satu ciri yang membezakan mamalia daripada kelas vertebrata lain. (SP 1.2.2)
Lihat jawapan
Mamalia mempunyai bulu roma dan menyusukan anaknya.
10 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.
Tahap Penguasaan (TP)
| TP | Tafsiran |
|---|---|
| TP1 | Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai biodiversiti. |
| TP2 | Memahami biodiversiti serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. |
| TP3 | Mengaplikasikan pengetahuan mengenai biodiversiti untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. |
| TP4 | Menganalisis pengetahuan mengenai biodiversiti dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. |
| TP5 | Menilai pengetahuan mengenai biodiversiti dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. |
| TP6 | Mereka cipta menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai biodiversiti dalam konteks penyelesaian masalah atau membuat keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat. |
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
- TP1
Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai biodiversiti.
Aktiviti: Murid menyusun kad dan menyebut semula fakta tentang kekunci dikotomi dan kumpulan taksonomi utama (vertebrat, invertebrat, tumbuhan) dalam kuiz lisan berpasangan; guru menyemak ketepatan dalam 10 minit.
Evidens PBD: Ketepatan padanan kad dan jawapan lisan murid direkod dalam senarai semak.
SP disasar: 1.2.1 · Latihan sepadan: aras Mengingat - TP2
Memahami biodiversiti serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.
Aktiviti: Murid melengkapkan peta minda ringkas tentang kekunci dikotomi dan kumpulan taksonomi utama (vertebrat, invertebrat, tumbuhan) lalu menjelaskannya kepada rakan sepasukan; guru bergerak menyoal secara lisan, 10 minit.
Evidens PBD: Penjelasan lisan dan lakaran murid dinilai melalui soal jawab ringkas dan semakan guru.
SP disasar: 1.2.1 · Latihan sepadan: aras Memahami - TP3
Mengaplikasikan pengetahuan mengenai biodiversiti untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah.
Aktiviti: Dalam kumpulan kecil, murid melaksanakan tugasan mudah: membina kekunci dikotomi ringkas bagi enam serangga atau daun yang dikumpul di sekitar sekolah berdasarkan ciri sepunya; guru menyediakan bahan mudah dan selamat serta arahan langkah demi langkah, 15 minit.
Evidens PBD: Lembaran kerja dan pemerhatian guru ke atas ketepatan langkah dan hasil tugasan.
SP disasar: 1.2.1 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi - TP4
Menganalisis pengetahuan mengenai biodiversiti dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.
Aktiviti: Murid berkumpulan diberi kes: seorang murid menjumpai organisma tidak dikenali; murid menggunakan kekunci dikotomi dan ciri taksonomi untuk menentukan kumpulannya. Mereka menganalisis maklumat, membanding beza kemungkinan dan menyelesaikan masalah itu dengan alasan saintifik, 20 minit.
Evidens PBD: Hasil analisis kumpulan dan justifikasi lisan dinilai dengan rubrik ringkas.
SP disasar: 1.2.2 · Latihan sepadan: aras Menganalisis - TP5
Menilai pengetahuan mengenai biodiversiti dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.
Aktiviti: Kumpulan menilai kekunci dikotomi rakan, menentukan soalan yang kabur dan cara memperbaikinya. Murid menentukan langkah yang boleh ditambah baik, membuat keputusan dan menjustifikasikannya dengan bukti, 20 minit.
Evidens PBD: Laporan penilaian kumpulan, keputusan dan justifikasi dinilai dengan rubrik.
SP disasar: 1.2.2 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati - TP6
Mereka cipta menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai biodiversiti dalam konteks penyelesaian masalah atau membuat keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat.
Aktiviti: Secara berkumpulan, murid menghasilkan buku atau permainan pengecaman organisma berdasarkan kekunci dikotomi yang inovatif untuk situasi baharu, mengambil kira nilai sosial atau ekonomi masyarakat, kemudian membentangkannya kepada kelas.
Evidens PBD: Hasil ciptaan dan pembentangan dinilai dengan rubrik kreativiti dan ketepatan sains; disimpan dalam portfolio.
SP disasar: 1.2.2 · Latihan sepadan: aras Mencipta
Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan
Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 32 unit Sains Tingkatan 2 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.