Langkau ke kandungan
Sains · Tahun 4 · 2.0 MANUSIA

2.1 Pernafasan Manusia

Unit ini menerangkan organ pernafasan, laluan udara, pertukaran gas dan pergerakan dada. Kamu juga akan memahami mengapa kadar pernafasan berubah mengikut aktiviti.

  • KSSR
  • 6 SP
  • 18 latihan
  • Percuma
Belajar & latih secara interaktifSemua unit Sains Tahun 4

SP 2.1.1Mengenal pasti organ yang terlibat dalam proses pernafasan.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Mengenal pasti

Murid perlu mengecam organ yang terlibat dalam proses pernafasan.

  1. IsiOrgan pernafasan
    Huraian

    Organ yang terlibat ialah hidung, trakea, bronkus dan peparu. Peparu ialah organ utama pernafasan.

    Contoh

    Apabila menarik nafas dalam, kita merasa udara masuk melalui hidung.

  2. IsiCiri untuk mengecam
    Huraian

    Hidung ialah tempat udara masuk. Trakea ialah saluran udara di leher. Peparu terletak di dalam dada dan dilindungi tulang rusuk.

    Contoh

    Semasa menarik nafas dalam, dada mengembang kerana peparu dipenuhi udara.

Peta alirLaluan udara semasa menarik nafas

  1. Hidung
  2. Trakea
  3. Bronkus
  4. Peparu
SP 2.1.1SP 2.1.2

SP 2.1.2Memerihalkan proses pernafasan dari aspek laluan udara dan pertukaran gas yang berlaku di peparu melalui pemerhatian menerusi pelbagai media.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Memerihalkan

Murid perlu menerangkan laluan udara dan pertukaran gas yang berlaku di peparu.

  1. IsiLaluan udara
    Huraian

    Udara masuk melalui hidung, kemudian trakea, bronkus dan ke dalam peparu. Semasa menghembus nafas, udara keluar melalui laluan yang sama.

    Contoh

    Video animasi menunjukkan anak panah udara bergerak dari hidung ke peparu.

  2. IsiPertukaran gas di peparu
    Huraian

    Di peparu, oksigen daripada udara masuk ke dalam darah. Karbon dioksida daripada darah keluar ke peparu lalu dihembus keluar.

    Contoh

    Oksigen dibawa oleh darah ke seluruh badan, manakala karbon dioksida dibuang semasa menghembus nafas.

NotaPertukaran gas di peparu

Di dalam peparu, oksigen daripada udara masuk ke dalam darah. Karbon dioksida daripada darah pula keluar ke dalam peparu lalu dihembus keluar melalui hidung.

SP 2.1.2

SP 2.1.3Membezakan kandungan oksigen dan karbon dioksida semasa menarik dan menghembus nafas.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Membezakan

Murid perlu menyatakan perbezaan kandungan oksigen dan karbon dioksida antara udara sedut dengan udara hembus.

  1. IsiUdara sedut
    Huraian

    Udara yang disedut masuk mengandungi lebih oksigen berbanding udara yang dihembus keluar.

    Contoh

    Udara segar di taman rekreasi yang kita sedut kaya dengan oksigen.

  2. IsiUdara hembus
    Huraian

    Udara yang dihembus keluar mengandungi lebih karbon dioksida berbanding udara yang disedut masuk.

    Contoh

    Badan menggunakan oksigen dan menghasilkan karbon dioksida, jadi udara hembus mempunyai lebih karbon dioksida.

Peta buih bergandaMenarik nafas vs menghembus nafas

Menarik nafasDada naik dan mengembangUdara masuk ke peparuUdara mengandungi lebih banyak oksigen
PersamaanUdara melalui hidung dan trakeaMelibatkan peparu
Menghembus nafasDada turun dan mengecutUdara keluar dari peparuUdara mengandungi lebih banyak karbon dioksida
SP 2.1.3SP 2.1.4

SP 2.1.4Memerihalkan pergerakan dada semasa menarik dan menghembus nafas dengan menjalankan aktiviti.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Memerihalkan

Murid perlu menerangkan perubahan dada semasa menarik dan menghembus nafas melalui aktiviti.

  1. IsiMenarik nafas
    Huraian

    Dada naik dan mengembang. Ukur lilit dada bertambah.

    Contoh

    Pita ukur di sekeliling dada menunjukkan bacaan lebih besar semasa menarik nafas.

  2. IsiMenghembus nafas dan kadar pernafasan
    Huraian

    Dada turun dan mengecut. Kadar pernafasan boleh diperhatikan dengan mengira pergerakan dada naik turun dalam satu minit.

    Contoh

    Rakan mengira dada Ali naik turun 20 kali dalam satu minit semasa duduk.

Tahukah andaTahukah anda

Letakkan tapak tangan di dada semasa menarik nafas dalam. Kamu dapat merasa dada naik dan mengembang.

SP 2.1.4

NotaMengukur kadar pernafasan

Kadar pernafasan boleh diperhatikan dengan mengira berapa kali dada naik dan turun dalam satu minit.

SP 2.1.4SP 2.1.5

SP 2.1.5Mengitlak bahawa kadar pernafasan bergantung kepada jenis aktiviti yang dilakukan.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Mengitlak

Murid perlu membuat pernyataan umum daripada data bahawa kadar pernafasan bergantung kepada jenis aktiviti.

  1. IsiAktiviti dan kadar pernafasan
    Huraian

    Aktiviti cergas seperti berlari menyebabkan kadar pernafasan meningkat. Aktiviti ringan seperti tidur menyebabkan kadar pernafasan rendah.

    Contoh

    Kadar pernafasan Siti 18 kali seminit semasa duduk dan 35 kali seminit selepas berlari.

  2. IsiSituasi yang memberi kesan
    Huraian

    Pernafasan juga terjejas di kawasan sesak, berhampiran perokok dan udara tercemar. Udara di taman rekreasi lebih bersih untuk bernafas.

    Contoh

    Kita berasa sesak nafas di dalam lif yang penuh, tetapi selesa bernafas di taman rekreasi.

JadualKadar pernafasan dan aktiviti

AktivitiKadar pernafasan
TidurPaling rendah
Duduk membacaRendah
BerjalanSederhana
BerlariTinggi
SP 2.1.5

Poin utamaSituasi yang memberi kesan kepada pernafasan

  • Berada di kawasan sesak
  • Berhampiran dengan perokok
  • Udara tercemar seperti jerebu dan asap kenderaan
  • Taman rekreasi yang udaranya bersih memudahkan pernafasan
SP 2.1.5

SP 2.1.6Menjelaskan pemerhatian tentang proses pernafasan manusia melalui lakaran, TMK, penulisan atau lisan secara kreatif.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menjelaskan

Murid perlu menyampaikan pemerhatian tentang pernafasan manusia secara kreatif melalui lakaran, TMK, penulisan atau lisan.

  1. IsiLakaran dan penulisan
    Huraian

    Lukis laluan udara dengan label organ dan anak panah. Tulis penerangan ringkas tentang pertukaran gas.

    Contoh

    Lakaran badan dengan label hidung, trakea, bronkus dan peparu serta anak panah udara masuk dan keluar.

  2. IsiTMK dan lisan
    Huraian

    Rakam video atau buat slaid; terangkan di hadapan kelas.

    Contoh

    Murid membentangkan slaid tentang pergerakan dada dan kadar pernafasan selepas berlari.

Poin utamaMenjelaskan pemerhatian secara kreatif

  • Lakaran laluan udara dengan label organ
  • Persembahan TMK atau video ringkas
  • Penulisan seperti peta minda atau laporan
  • Lisan seperti syarahan atau main peranan
SP 2.1.6

Ingat: mnemonik & kad imbas

Mnemonik

HTBP
Laluan udara: Hidung, Trakea, Bronkus, Peparu

Kad imbas

Organ utama pernafasan
Peparu
Gas yang masuk ke dalam darah di peparu
Oksigen
Udara hembus mengandungi lebih banyak
Karbon dioksida
Dada semasa menarik nafas
Naik dan mengembang
Berlari menyebabkan kadar pernafasan
Meningkat

Semak kefahaman

  1. Namakan organ utama pernafasan. (SP 2.1.1)

    Lihat jawapan

    Peparu.

  2. Gas apakah masuk ke dalam darah di peparu? (SP 2.1.2)

    Lihat jawapan

    Oksigen.

  3. Udara manakah mengandungi lebih karbon dioksida, udara sedut atau udara hembus? (SP 2.1.3)

    Lihat jawapan

    Udara hembus.

  4. Apakah yang berlaku kepada dada semasa menarik nafas? (SP 2.1.4)

    Lihat jawapan

    Dada naik dan mengembang.

  5. Kadar pernafasan Siti 18 kali seminit semasa duduk dan 35 kali seminit selepas berlari. Berapakah pertambahannya? (SP 2.1.5)

    Lihat jawapan

    35 − 18 = 17 kali seminit.

  6. Namakan dua label organ dalam lakaran laluan udara. (SP 2.1.6)

    Lihat jawapan

    Hidung dan peparu. Label lain: trakea dan bronkus.

18 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.

Tahap Penguasaan (TP)

TPTafsiran
TP1Melabel organ yang terlibat semasa proses pernafasan.
TP2Menerangkan proses pernafasan dari aspek laluan udara.
TP3Mengitlak pergerakan dada semasa proses pernafasan.
TP4Membezakan kandungan oksigen dan karbon dioksida semasa proses pernafasan.
TP5Merumuskan kadar pernafasan bergantung kepada jenis aktiviti.
TP6Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif tentang situasi yang memberi kesan baik dan kesan buruk kepada pernafasan manusia dan cadangan penjagaan kesihatan peparu.
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
  1. TP1

    Melabel organ yang terlibat semasa proses pernafasan.

    Aktiviti: Murid melabelkan gambar organ pernafasan: hidung, trakea, bronkus dan peparu pada lembaran kerja. Individu, 10 minit.

    Evidens PBD: Lembaran kerja berlabel diperiksa guru.

    SP disasar: 2.1.1 · Latihan sepadan: aras Mengingat
  2. TP2

    Menerangkan proses pernafasan dari aspek laluan udara.

    Aktiviti: Murid menerangkan laluan udara dari hidung ke peparu menggunakan kad urutan dan model. Berpasangan, 15 minit.

    Evidens PBD: Penerangan lisan dan urutan kad diperiksa guru.

    SP disasar: 2.1.1, 2.1.2 · Latihan sepadan: aras Memahami
  3. TP3

    Mengitlak pergerakan dada semasa proses pernafasan.

    Aktiviti: Murid meletak tangan di dada dan mengitlak pergerakan dada semasa menarik dan menghembus nafas, kemudian merekod pemerhatian. Berpasangan, 15 minit.

    Evidens PBD: Pengitlakan murid dalam jadual rekod.

    SP disasar: 2.1.4 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi
  4. TP4

    Membezakan kandungan oksigen dan karbon dioksida semasa proses pernafasan.

    Aktiviti: Murid membezakan kandungan oksigen dan karbon dioksida dalam udara yang ditarik dan dihembus melalui jadual perbandingan. Kumpulan, 20 minit.

    Evidens PBD: Jadual perbandingan oksigen dan karbon dioksida diperiksa guru.

    SP disasar: 2.1.2, 2.1.3 · Latihan sepadan: aras Menganalisis
  5. TP5

    Merumuskan kadar pernafasan bergantung kepada jenis aktiviti.

    Aktiviti: Murid mengira kadar pernafasan seminit semasa berehat dan selepas melompat. Mereka merumuskan kadar pernafasan bergantung kepada jenis aktiviti. Kumpulan, 25 minit.

    Evidens PBD: Jadual kadar pernafasan dan rumusan murid.

    SP disasar: 2.1.5 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati
  6. TP6

    Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif tentang situasi yang memberi kesan baik dan kesan buruk kepada pernafasan manusia dan cadangan penjagaan kesihatan peparu.

    Aktiviti: Murid berkomunikasi dengan kreatif tentang situasi yang baik dan buruk kepada pernafasan, seperti bersenam dan merokok atau jerebu, dan mencadangkan penjagaan peparu melalui poster atau lakonan. Kumpulan, 35 minit.

    Evidens PBD: Poster atau lakonan dinilai dengan rubrik.

    SP disasar: 2.1.6, 2.1.5 · Latihan sepadan: aras Mencipta

Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan

Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 20 unit Sains Tahun 4 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.

Belajar & latih secara interaktifSemua unit Sains Tahun 4

Unit lain dalam 2.0 MANUSIA

  1. 2.1 Pernafasan Manusia
  2. 2.2 Perkumuhan dan Penyahtinjaan
  3. 2.3 Manusia Bergerak Balas Terhadap Rangsangan