4.2 Pencaran Biji Benih
Unit ini menerangkan cara tumbuhan memencarkan biji benih atau buah dan hubung kaitnya dengan ciri biji benih atau buah tersebut.
SP 4.2.1Menyatakan cara tumbuhan memencarkan biji benih atau buah.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Menyatakan
Murid perlu menyebut empat cara tumbuhan memencarkan biji benih atau buah.
- IsiCara pencaranHuraian
Biji benih atau buah dipencarkan melalui air, angin, manusia dan haiwan, serta mekanisme letupan.
ContohKelapa (air), meranti (angin), rambutan (manusia dan haiwan), getah (letupan).
- IsiKepentingan pencaran biji benihHuraian
Pencaran menjauhkan anak pokok daripada pokok induk supaya tidak bersaing mendapatkan cahaya, air, ruang dan nutrien. Ia juga membolehkan tumbuhan tumbuh di kawasan baharu.
ContohAnak pokok rambutan yang tumbuh rapat di bawah pokok induk kurang mendapat cahaya Matahari dan tumbuh lambat.
NotaMengapa biji benih dipencarkan?
Pencaran biji benih ialah penyebaran biji benih atau buah jauh daripada pokok induk. Pencaran mengelakkan anak pokok bersaing dengan pokok induk untuk mendapatkan cahaya, air dan nutrien, serta membolehkan tumbuhan hidup di kawasan baharu.
Peta pokokCara pencaran dan ciri biji benih atau buah
- Ringan
- Bersayap (cth meranti)
- Berbulu atau berambut (cth lalang, kekabu)
- Ringan dan berongga udara
- Bersabut dan berkulit kalis air (cth kelapa)
- Boleh terapung (cth teratai, bakau)
- Berwarna menarik, berbau, manis dan berisi (cth rambutan, jambu)
- Berduri cangkuk atau melekit (cth kemuncup)
- Buah kering yang meletup apabila masak (cth getah, kacang bendi, keembung)
JadualContoh tumbuhan
| Tumbuhan | Cara pencaran | Ciri |
|---|---|---|
| Meranti | Angin | Bersayap |
| Lalang | Angin | Ringan dan berbulu |
| Kelapa | Air | Bersabut, ringan, kulit kalis air |
| Bakau | Air | Boleh terapung |
| Rambutan | Manusia dan haiwan | Berisi, manis, berwarna menarik |
| Kemuncup | Manusia dan haiwan | Bercangkuk, melekat pada bulu haiwan atau pakaian |
| Getah | Letupan | Buah kering pecah apabila masak |
| Kacang bendi | Letupan | Lenggai kering pecah |
SP 4.2.2Menghubungkait cara pencaran dengan ciri biji benih atau buah.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Menghubungkait
Murid perlu mengaitkan ciri biji benih atau buah dengan cara pencarannya dan memberi sebab.
- IsiAngin dan airHuraian
Biji ringan, bersayap atau berbulu mudah diterbangkan angin; buah bersabut, ringan dan kalis air boleh terapung.
ContohBiji meranti bersayap (angin); buah kelapa bersabut (air).
- IsiManusia dan haiwan, letupanHuraian
Buah berisi, manis dan berwarna menarik dimakan; buah bercangkuk melekat; buah kering meletup apabila masak.
ContohRambutan dimakan manusia dan haiwan; kemuncup melekat pada pakaian; lenggai kacang bendi meletup.
SP 4.2.3Meramal cara pencaran bagi suatu biji benih berdasarkan ciri biji benih tersebut.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Meramal
Murid perlu menjangka cara pencaran bagi biji benih yang baru ditemui berdasarkan ciri yang diperhatikan.
- IsiPerhati ciriHuraian
Kenal pasti sama ada biji itu ringan, bersayap, berbulu, bersabut, berisi, bercangkuk atau berlenggai kering.
ContohBiji kekabu ringan dan berbulu halus.
- IsiBuat ramalan dengan alasanHuraian
Padankan ciri dengan cara pencaran dan nyatakan sebabnya.
ContohBiji kekabu diramal dipencarkan oleh angin kerana bulunya membantu biji terapung di udara.
Peta alirMeramal cara pencaran
- Perhatikan biji benih atau buah
- Kenal pasti ciri: ringan, bersayap, berbulu, bersabut, berisi, bercangkuk atau lenggai kering
- Hubungkaitkan ciri dengan cara pencaran
- Buat ramalan: angin, air, haiwan atau letupan
SP 4.2.4Menjelaskan pemerhatian tentang pencaran biji benih melalui lakaran, TMK, penulisan atau lisan secara kreatif.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Menjelaskan
Murid perlu menyampaikan pemerhatian tentang pencaran biji benih secara kreatif dan tepat.
- IsiBuku skrap atau lakaranHuraian
Kumpul atau lukis biji benih, label ciri dan cara pencaran.
ContohBuku skrap biji benih: meranti, kelapa, kemuncup, getah.
- IsiTMK atau lisanHuraian
Peta pokok digital atau cerita lisan tentang pencaran.
ContohCerita 'Pengembaraan Si Biji Kelapa' yang terapung di laut.
Poin utamaMenjelaskan pemerhatian secara kreatif
- Lakar biji benih dan label cirinya
- Bina peta i-Think pokok cara pencaran menggunakan TMK
- Tulis buku skrap biji benih yang dikumpul
- Persembahan lisan: 'Pengembaraan Si Biji Benih'
Ingat: mnemonik & kad imbas
Mnemonik
- AAML
- Air, Angin, Manusia dan haiwan, Letupan: empat cara pencaran biji benih.
Kad imbas
- Meranti dipencarkan oleh
- Angin (biji bersayap)
- Kelapa dipencarkan oleh
- Air (bersabut dan terapung)
- Kemuncup dipencarkan oleh
- Haiwan (bercangkuk, melekat)
- Biji getah dipencarkan secara
- Letupan
- Mengapa biji benih perlu dipencarkan?
- Elak persaingan dengan pokok induk untuk cahaya, air dan nutrien
Semak kefahaman
Senaraikan empat cara pencaran biji benih atau buah. (SP 4.2.1)
Lihat jawapan
Air, angin, manusia dan haiwan, serta letupan.
Nyatakan ciri biji meranti yang membantu pencarannya oleh angin. (SP 4.2.2)
Lihat jawapan
Biji meranti ringan dan bersayap.
Sebiji buah ringan, bersabut dan kalis air. Ramalkan cara pencarannya. (SP 4.2.3)
Lihat jawapan
Buah itu dipencarkan oleh air kerana sabutnya membolehkan buah terapung.
Namakan dua biji benih yang boleh dimasukkan ke dalam buku skrap dengan cara pencaran berbeza. (SP 4.2.4)
Lihat jawapan
Meranti yang dipencarkan oleh angin dan kelapa yang dipencarkan oleh air.
14 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.
Tahap Penguasaan (TP)
| TP | Tafsiran |
|---|---|
| TP1 | Menyatakan cara tumbuhan memencarkan biji benih atau buah. |
| TP2 | Memerihalkan ciri khas tumbuhan bagi memastikan kemandirian spesiesnya. |
| TP3 | Menjelas dengan contoh ciri khas tumbuhan bagi memastikan kemandirian spesiesnya. |
| TP4 | Membina pengurusan grafik untuk menunjukkan hubung kait ciri biji benih dengan cara pencaran. |
| TP5 | Menyokong ramalan tentang cara tumbuhan lain melindungi diri dan menyesuaikan diri berdasarkan pengetahuan ciri khas tumbuhan tersebut. |
| TP6 | Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif tentang kepentingan kemandirian spesies haiwan dan tumbuhan dalam memastikan keseimbangan alam. |
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
- TP1
Menyatakan cara tumbuhan memencarkan biji benih atau buah.
Aktiviti: Murid menyatakan cara tumbuhan memencarkan biji benih: angin, air, haiwan dan letupan buah, daripada kad gambar. Berpasangan, 10 minit.
Evidens PBD: Padanan kad dan sebutan murid.
SP disasar: 4.2.1 · Latihan sepadan: aras Mengingat - TP2
Memerihalkan ciri khas tumbuhan bagi memastikan kemandirian spesiesnya.
Aktiviti: Murid memerihalkan ciri biji benih, seperti sayap pada getah dan bulu pada dandelion, yang membantu pencaran. Pemerhatian biji sebenar. Kumpulan, 15 minit.
Evidens PBD: Huraian murid dan label pada biji.
SP disasar: 4.2.1, 4.2.2 · Latihan sepadan: aras Memahami - TP3
Menjelas dengan contoh ciri khas tumbuhan bagi memastikan kemandirian spesiesnya.
Aktiviti: Murid menjelas dengan contoh biji benih dan cara pencarannya: biji getah (letupan), buah kelapa (air) dan biji berduri (haiwan). Isi jadual. Kumpulan, 20 minit.
Evidens PBD: Jadual contoh murid dinilai guru.
SP disasar: 4.2.1, 4.2.2 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi - TP4
Membina pengurusan grafik untuk menunjukkan hubung kait ciri biji benih dengan cara pencaran.
Aktiviti: Murid membina pengurusan grafik yang menghubungkan ciri biji benih dengan cara pencaran melalui peta pokok. Kumpulan, 25 minit.
Evidens PBD: Peta pokok murid dinilai guru.
SP disasar: 4.2.2 · Latihan sepadan: aras Menganalisis - TP5
Menyokong ramalan tentang cara tumbuhan lain melindungi diri dan menyesuaikan diri berdasarkan pengetahuan ciri khas tumbuhan tersebut.
Aktiviti: Murid menyokong ramalan cara pencaran biji yang tidak dikenali berdasarkan ciri biji itu, seperti biji berbulu halus, dan menguji dengan kipas. Kumpulan, 25 minit.
Evidens PBD: Ramalan, ujian dan sebab murid.
SP disasar: 4.2.3 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati - TP6
Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif tentang kepentingan kemandirian spesies haiwan dan tumbuhan dalam memastikan keseimbangan alam.
Aktiviti: Murid berkomunikasi dengan kreatif tentang kepentingan pencaran biji benih dalam menjaga keseimbangan alam dan memperbanyak tumbuhan, melalui poster atau model. Kumpulan, 35 minit.
Evidens PBD: Poster atau model dinilai dengan rubrik.
SP disasar: 4.2.3, 4.2.4 · Latihan sepadan: aras Mencipta
Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan
Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 19 unit Sains Tahun 5 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.