Langkau ke kandungan
Sains · Tahun 5 · 8.0 JIRIM

8.1 Keadaan Jirim

Jirim ialah apa-apa yang mempunyai jisim dan memenuhi ruang. Dalam unit ini anda akan mengenal tiga keadaan jirim, sifatnya dan mendapati air boleh wujud dalam ketiga-tiga keadaan.

  • KSSR
  • 5 SP
  • 17 latihan
  • Percuma
Belajar & latih secara interaktifSemua unit Sains Tahun 5

SP 8.1.1Menyatakan jirim wujud dalam keadaan pepejal, cecair dan gas.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menyatakan

Murid perlu menyebut bahawa jirim wujud dalam tiga keadaan.

  1. IsiTiga keadaan jirim
    Huraian

    Jirim wujud dalam keadaan pepejal, cecair dan gas.

    Contoh

    Batu (pepejal), susu (cecair), udara dalam belon (gas).

  2. IsiJirim mempunyai jisim dan memenuhi ruang
    Huraian

    Semua bahan di sekeliling kita ialah jirim kerana ia mempunyai jisim dan memenuhi ruang. Gas juga jirim walaupun tidak dapat dilihat.

    Contoh

    Belon yang ditiup menjadi besar kerana udara memenuhi ruang di dalamnya.

Peta pokokPengelasan bahan mengikut keadaan jirim

Jirim
Pepejal
  • batu
  • kayu
  • ais
  • buku
  • sudu besi
Cecair
  • air
  • minyak masak
  • susu
  • kicap
  • sirap
Gas
  • udara
  • wap air
  • oksigen
  • karbon dioksida
SP 8.1.1SP 8.1.2

Tahukah andaTahukah anda

Udara yang tidak kelihatan juga jirim kerana ia mempunyai jisim dan memenuhi ruang, contohnya udara mengembangkan belon.

SP 8.1.1

SP 8.1.2Mengelas bahan atau objek berdasarkan keadaan jirim.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Mengelas

Murid perlu mengumpulkan bahan atau objek mengikut keadaan jirim.

  1. IsiCiri untuk mengelas
    Huraian

    Pepejal mempunyai bentuk tetap; cecair mengalir dan mengikut bentuk bekas; gas memenuhi seluruh bekas.

    Contoh

    Pemadam (pepejal), kicap (cecair), wap air (gas).

  2. IsiContoh harian
    Huraian

    Gunakan bahan di rumah dan sekolah untuk dikelaskan.

    Contoh

    Ais, minyak masak dan udara dalam tayar.

SP 8.1.3Mencirikan sifat pepejal, cecair dan gas dengan menjalankan aktiviti.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Mencirikan

Murid perlu menentukan sifat pepejal, cecair dan gas dari segi jisim, memenuhi ruang, isi padu dan bentuk melalui aktiviti.

  1. IsiJisim dan ruang
    Huraian

    Pepejal, cecair dan gas mempunyai jisim dan memenuhi ruang.

    Contoh

    Belon berisi udara lebih berat daripada belon kosong.

  2. IsiBentuk dan isi padu
    Huraian

    Pepejal: bentuk dan isi padu tetap. Cecair: bentuk ikut bekas, isi padu tetap. Gas: bentuk dan isi padu ikut bekas.

    Contoh

    100 ml air tetap 100 ml dalam gelas atau botol; udara memenuhi seluruh belon.

JadualSifat pepejal, cecair dan gas

SifatPepejalCecairGas
JisimAdaAdaAda
Memenuhi ruangYaYaYa
BentukTetapIkut bentuk bekasIkut bentuk bekas
Isi paduTetapTetapTidak tetap (memenuhi seluruh bekas)
Boleh dimampatkanTidakTidakYa
Boleh mengalirTidakYaYa
SP 8.1.3

Peta alirAktiviti: mencirikan sifat jirim

  1. Letakkan seketul batu dalam bekas berlainan bentuk dan perhatikan bentuknya.
  2. Tuang 100 ml air ke dalam bekas berlainan bentuk dan sukat isi padunya.
  3. Tekan omboh picagari berisi udara, kemudian picagari berisi air (hujung ditutup).
  4. Rekod pemerhatian dalam jadual.
  5. Buat kesimpulan: pepejal bentuk tetap; cecair ikut bentuk bekas tetapi isi padu tetap; gas boleh dimampatkan.
SP 8.1.3

SP 8.1.4Mengitlak bahawa air boleh wujud dalam tiga keadaan jirim dengan menjalankan aktiviti.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Mengitlak

Murid perlu membuat pernyataan umum bahawa air boleh wujud dalam tiga keadaan jirim berdasarkan aktiviti.

  1. IsiPemerhatian
    Huraian

    Air ditemui sebagai ais, air dan wap air.

    Contoh

    Ais dalam peti sejuk beku, air paip, wap dari cerek.

  2. IsiPernyataan umum
    Huraian

    Air boleh wujud dalam keadaan pepejal, cecair dan gas.

    Contoh

    Ais yang dipanaskan menjadi air, kemudian wap air.

Peta buihAir dalam tiga keadaan

Air
Pepejal: ais dalam peti sejuk bekuCecair: air paip, air sungaiGas: wap air dari cerek mendidihBahan yang sama, keadaan berbeza
SP 8.1.4

NotaAir wujud dalam tiga keadaan

Ais, air dan wap air ialah bahan yang sama. Ais dipanaskan menjadi air, dan air dipanaskan menjadi wap air. Maka air boleh wujud sebagai pepejal, cecair dan gas.

SP 8.1.4

SP 8.1.5Menjelaskan pemerhatian tentang keadaan jirim melalui lakaran, TMK, penulisan atau lisan secara kreatif.

Huraian SPApa yang perlu dikuasai

Untuk guru: kata tugas Menjelaskan

Murid perlu menyampaikan pemerhatian tentang keadaan jirim secara kreatif dan tepat.

  1. IsiAnalogi susunan zarah
    Huraian

    Gunakan simulasi atau lakaran susunan zarah: pepejal rapat dan teratur, cecair rapat tetapi bebas bergerak, gas berjauhan.

    Contoh

    Murid berdiri rapat (pepejal), berjalan perlahan (cecair), berlari bebas (gas).

  2. IsiLaporan atau TMK
    Huraian

    Jadual sifat jirim atau persembahan slaid.

    Contoh

    Slaid tiga keadaan jirim dengan gambar contoh.

Poin utamaCara melaporkan pemerhatian

  • Lakaran: lukis bahan dalam tiga keadaan dan labelkan.
  • TMK: buat persembahan slaid atau video pendek tentang sifat jirim.
  • Penulisan: tulis laporan aktiviti dengan jadual pemerhatian.
  • Lisan: bentangkan dapatan kepada rakan sekelas dengan jelas.
SP 8.1.5

Ingat: mnemonik & kad imbas

Mnemonik

PCG
Pepejal, Cecair, Gas: tiga keadaan jirim

Kad imbas

Apakah jirim?
Apa-apa yang mempunyai jisim dan memenuhi ruang.
Tiga keadaan jirim
Pepejal, cecair dan gas.
Keadaan jirim yang boleh dimampatkan
Gas.
Cecair: bentuk dan isi padu
Bentuk ikut bekas, isi padu tetap.
Air dalam keadaan gas dipanggil
Wap air.
Contoh air dalam keadaan pepejal
Ais.
Cara melaporkan pemerhatian
Lakaran, TMK, penulisan atau lisan.

Semak kefahaman

  1. Namakan tiga keadaan jirim. (SP 8.1.1)

    Lihat jawapan

    Pepejal, cecair dan gas.

  2. Kelaskan ais, minyak masak dan udara dalam tayar mengikut keadaan jirim. (SP 8.1.2)

    Lihat jawapan

    Ais pepejal, minyak masak cecair dan udara dalam tayar gas.

  3. Bezakan bentuk pepejal dengan bentuk cecair. (SP 8.1.3)

    Lihat jawapan

    Pepejal mempunyai bentuk tetap, manakala cecair mengikut bentuk bekas.

  4. Namakan air dalam keadaan pepejal dan gas. (SP 8.1.4)

    Lihat jawapan

    Ais ialah air dalam keadaan pepejal dan wap air ialah air dalam keadaan gas.

  5. Bagaimanakah susunan zarah dalam pepejal? (SP 8.1.5)

    Lihat jawapan

    Zarah pepejal tersusun rapat dan teratur.

17 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.

Tahap Penguasaan (TP)

TPTafsiran
TP1Menyatakan jirim wujud dalam keadaan pepejal, cecair dan gas.
TP2Menyenaraikan proses perubahan keadaan jirim bagi air.
TP3Mengelaskan bahan atau objek berdasarkan keadaan jirim.
TP4Membuat kesimpulan proses perubahan keadaan jirim bagi air dari segi menerima atau kehilangan haba
TP5Merumuskan perkaitan proses perubahan keadaan jirim dengan pembentukan awan dan hujan.
TP6Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif dengan membuat analogi untuk menerangkan susunan zarah bagi sifat pepejal, cecair dan gas apabila menerima atau kehilangan haba.
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
  1. TP1

    Menyatakan jirim wujud dalam keadaan pepejal, cecair dan gas.

    Aktiviti: Murid menyatakan jirim wujud dalam keadaan pepejal, cecair dan gas dengan mengambil contoh batu, air dan udara dalam belon. Berpasangan, 10 minit.

    Evidens PBD: Jawapan lisan murid dicatat oleh guru.

    SP disasar: 8.1.1 · Latihan sepadan: aras Mengingat
  2. TP2

    Menyenaraikan proses perubahan keadaan jirim bagi air.

    Aktiviti: Murid menyenaraikan proses perubahan keadaan bagi air, iaitu peleburan, pembekuan, pendidihan, penyejatan dan kondensasi. Susun kad. Berpasangan, 15 minit.

    Evidens PBD: Senarai proses murid diperiksa guru.

    SP disasar: 8.1.4 · Latihan sepadan: aras Memahami
  3. TP3

    Mengelaskan bahan atau objek berdasarkan keadaan jirim.

    Aktiviti: Murid mengelaskan 15 bahan atau objek kepada pepejal, cecair dan gas pada carta, dan menguji sifat. Kumpulan, 20 minit.

    Evidens PBD: Carta pengelasan murid dinilai guru.

    SP disasar: 8.1.2, 8.1.3 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi
  4. TP4

    Membuat kesimpulan proses perubahan keadaan jirim bagi air dari segi menerima atau kehilangan haba

    Aktiviti: Murid membuat kesimpulan proses perubahan keadaan air apabila menerima atau kehilangan haba melalui aktiviti ais cair dan air didih. Kumpulan, 30 minit.

    Evidens PBD: Jadual pemerhatian dan kesimpulan murid.

    SP disasar: 8.1.4 · Latihan sepadan: aras Menganalisis
  5. TP5

    Merumuskan perkaitan proses perubahan keadaan jirim dengan pembentukan awan dan hujan.

    Aktiviti: Murid merumuskan perkaitan perubahan keadaan air dengan pembentukan awan dan hujan melalui carta aliran penyejatan, kondensasi dan hujan. Kumpulan, 20 minit.

    Evidens PBD: Carta aliran dan rumusan murid.

    SP disasar: 8.1.4, 8.1.5 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati
  6. TP6

    Berkomunikasi secara kreatif dan inovatif dengan membuat analogi untuk menerangkan susunan zarah bagi sifat pepejal, cecair dan gas apabila menerima atau kehilangan haba.

    Aktiviti: Murid membuat analogi, contohnya murid sebagai zarah dalam gelanggang, untuk menerangkan susunan zarah pepejal, cecair dan gas apabila menerima atau kehilangan haba. Lakonan, kumpulan, 35 minit.

    Evidens PBD: Analogi dan penerangan murid dinilai dengan rubrik.

    SP disasar: 8.1.3, 8.1.5 · Latihan sepadan: aras Mencipta

Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan

Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 19 unit Sains Tahun 5 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.

Belajar & latih secara interaktifSemua unit Sains Tahun 5

Unit lain dalam 8.0 JIRIM

  1. 8.1 Keadaan Jirim
  2. 8.2 Perubahan Keadaan Jirim Bagi Air