1.2 Makmal sains anda
Unit ini memperkenalkan radas makmal, simbol bahan berbahaya serta peraturan keselamatan supaya anda dapat bekerja dengan selamat di makmal sains.
SP 1.2.1mengenal pasti dan menyatakan fungsi radas.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Mengenal pasti
Murid perlu mengecam radas yang biasa digunakan di makmal dan menyatakan fungsi setiap radas.
- IsiRadas mengisi dan memanaskanHuraian
Bikar, kelalang kon dan tabung uji digunakan untuk mengisi, mencampur atau memanaskan bahan.
ContohTabung uji digunakan untuk memanaskan sedikit larutan.
- IsiRadas menyukat dan menyokongHuraian
Silinder penyukat menyukat isi padu cecair; tungku kaki tiga dan kaki retort menyokong radas.
ContohKasa dawai diletakkan di atas tungku kaki tiga untuk menyebarkan haba secara sekata.
- IsiMemilih radas yang sesuaiHuraian
Radas yang sesuai menjimatkan masa dan bahan semasa eksperimen.
ContohGunakan penitis, bukan bikar, untuk menambah beberapa titis larutan.
JadualRadas makmal dan fungsinya
| Radas | Fungsi |
|---|---|
| Bikar | Mengisi dan memanaskan cecair dalam isi padu yang banyak |
| Kelalang kon | Mengisi dan mencampurkan cecair (digoncang tanpa tumpah) |
| Tabung uji | Memanaskan atau mencampurkan bahan dalam kuantiti sedikit |
| Silinder penyukat | Menyukat isi padu cecair |
| Penunu Bunsen | Membekalkan haba untuk pemanasan |
| Kasa dawai | Menyebarkan haba secara sekata semasa pemanasan |
| Tungku kaki tiga | Menyokong radas semasa dipanaskan |
| Corong turas | Mengasingkan pepejal daripada cecair dengan bantuan kertas turas |
| Penitis | Memindahkan cecair dalam kuantiti sedikit, setitik demi setitik |
| Kaki retort | Memegang radas seperti buret dan tabung uji |
| Mangkuk penyejat | Menyejatkan cecair daripada larutan |
| Spatula | Mengambil sedikit bahan pepejal |
SP 1.2.2mengenal pasti simbol dan contoh bahan berbahaya dalam makmal.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Mengenal pasti
Murid perlu mengecam simbol bahan berbahaya dan memberi contoh bahan bagi setiap simbol.
- IsiSimbol bahaya utamaHuraian
Simbol: mudah terbakar, beracun, mengakis, merengsa, mudah meletup dan radioaktif.
ContohBotol asid sulfurik pekat berlabel simbol mengakis.
- IsiContoh bahan berbahayaHuraian
Alkohol dan petrol mudah terbakar; merkuri beracun; uranium radioaktif.
ContohBotol alkohol dijauhkan daripada nyalaan penunu Bunsen.
JadualSimbol bahan berbahaya
| Simbol | Maksud | Contoh bahan |
|---|---|---|
| Mudah terbakar | Bahan mudah terbakar | Alkohol, petrol, kerosin |
| Beracun | Boleh menyebabkan kematian jika ditelan, dihidu atau diserap | Merkuri, klorin, bromin |
| Mengakis | Boleh merosakkan kulit, mata dan logam | Asid sulfurik pekat, natrium hidroksida pekat |
| Merengsa | Menyebabkan kulit gatal atau melecur | Ammonia, kloroform |
| Mudah meletup | Boleh meletup apabila terkena haba atau hentakan | Natrium, kalium, hidrogen |
| Radioaktif | Memancarkan sinaran yang merbahaya | Uranium, plutonium |
SP 1.2.3melukis dan melabel radas yang biasa digunakan dalam makmal dan mengelas berdasarkan kegunaannya.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Melukis
Murid perlu melukis radas sebagai lukisan keratan rentas dua dimensi yang berlabel dan mengelaskan radas mengikut kegunaannya atau kriteria pilihan sendiri.
- IsiCara melukis radasHuraian
Lukis keratan rentas dua dimensi dengan pensel, garisan bersih dan garis label lurus yang tidak bersilang.
ContohTabung uji dilukis sebagai bentuk U yang terbuka di bahagian atas.
- IsiMengelas radasHuraian
Radas boleh dikelaskan mengikut kegunaan seperti pemanasan, menyukat, mengisi, pengasingan dan menyokong; murid juga boleh memilih kriteria sendiri seperti bahan pembuatan.
ContohKumpulan pemanasan: penunu Bunsen, tungku kaki tiga, kasa dawai.
Peta pokokPengelasan radas mengikut kegunaan
- Penunu Bunsen
- Kasa dawai
- Tungku kaki tiga
- Mangkuk penyejat
- Silinder penyukat
- Buret
- Pipet
- Bikar
- Kelalang kon
- Tabung uji
- Botol reagen
- Corong turas
- Kertas turas
- Kaki retort
- Pemegang tabung uji
- Rak tabung uji
Poin utamaPanduan melukis dan melabel radas
- Lukis radas dalam bentuk keratan rentas dua dimensi menggunakan pensel.
- Gunakan garisan yang jelas dan bersih.
- Labelkan setiap radas dengan garis label yang lurus dan tidak bersilang.
- Contoh: tabung uji dilukis sebagai bentuk U terbuka di bahagian atas.
SP 1.2.4mewajarkan peraturan dan langkah keselamatan dalam makmal.
Huraian SPApa yang perlu dikuasai
Untuk guru: kata tugas Mewajarkan
Murid perlu memberi sebab yang kukuh mengapa setiap peraturan dan langkah keselamatan makmal mesti dipatuhi, termasuk tindakan semasa kemalangan dan pencegahan kebakaran.
- IsiPeraturan makmal melindungi diri dan rakanHuraian
Setiap peraturan ada sebab, contohnya tidak makan di makmal kerana makanan boleh tercemar bahan kimia.
ContohMulut tabung uji dihalakan menjauhi orang kerana cecair panas boleh terpercik.
- IsiTindakan semasa kemalanganHuraian
Bahan kimia terkena kulit: basuh dengan air paip yang banyak. Tertelan bahan kimia: berkumur dan segera dapatkan rawatan. Luka: tekan dengan kain bersih. Terhidu gas beracun: keluar ke udara segar. Semua kes dilaporkan kepada guru.
ContohAsid terpercik ke tangan Ali, dia membasuhnya dengan air paip yang banyak lalu melapor kepada guru.
- IsiMencegah kebakaran dan pembaziranHuraian
Jauhkan bahan mudah terbakar daripada api, padam penunu selepas digunakan dan guna bahan secara berhemat; sikap berhati-hati dan cermat menjamin keselamatan.
ContohMenutup injap gas penunu Bunsen sebaik selesai memanaskan.
Peta alirLangkah jika berlaku kemalangan di makmal
- Bertenang dan hentikan kerja
- Laporkan segera kepada guru
- Jika bahan kimia terkena kulit, basuh dengan air paip yang banyak
- Gunakan alat pemadam api atau selimut kalis api jika berlaku kebakaran kecil, di bawah arahan guru
- Keluar dari makmal dengan teratur jika diarahkan
JadualPeraturan makmal dan sebabnya
| Peraturan | Sebab (wajaran) |
|---|---|
| Jangan masuk makmal tanpa kebenaran guru | Mengelakkan kemalangan kerana bahan dan radas berbahaya |
| Jangan makan atau minum di dalam makmal | Makanan boleh tercemar bahan kimia beracun |
| Pakai kot makmal, kaca mata keselamatan dan sarung tangan | Melindungi badan dan mata daripada bahan kimia |
| Halakan mulut tabung uji menjauhi diri dan rakan semasa memanaskan | Cecair panas boleh terpercik |
| Jangan menghidu bahan kimia secara terus | Gas beracun boleh merosakkan paru-paru; kipas wap ke arah hidung |
| Buang sisa bahan kimia di tempat yang disediakan | Mengelakkan pencemaran dan kemalangan |
Poin utamaTindakan kecemasan dan pencegahan kebakaran
- Terkena bahan kimia: basuh bahagian itu dengan air paip yang banyak.
- Tertelan bahan kimia: berkumur dengan air dan segera dapatkan rawatan.
- Luka: tekan luka dengan kain bersih untuk menghentikan darah dan laporkan kepada guru.
- Terhidu gas beracun: bawa mangsa ke kawasan udara segar.
- Mencegah kebakaran: jauhkan bahan mudah terbakar daripada api, padam penunu Bunsen dan tutup injap gas selepas digunakan.
Ingat: mnemonik & kad imbas
Mnemonik
- BMR
- Bahaya utama: Beracun, Mengakis, Radioaktif - kenal simbolnya sebelum menyentuh botol
Kad imbas
- Silinder penyukat
- Menyukat isi padu cecair
- Kasa dawai
- Menyebarkan haba secara sekata
- Simbol mengakis
- Contoh: asid sulfurik pekat
- Simbol mudah terbakar
- Contoh: alkohol, petrol
- Radas pemanasan
- Penunu Bunsen, kasa dawai, tungku kaki tiga
- Mengapa tidak boleh makan di makmal?
- Makanan boleh tercemar bahan kimia beracun
Semak kefahaman
Nyatakan fungsi silinder penyukat. (SP 1.2.1)
Lihat jawapan
Silinder penyukat digunakan untuk menyukat isi padu cecair.
Namakan simbol bahaya yang sesuai bagi botol asid sulfurik pekat. (SP 1.2.2)
Lihat jawapan
Mengakis.
Nyatakan dua panduan melukis radas dalam laporan amali. (SP 1.2.3)
Lihat jawapan
Lukis keratan rentas dua dimensi dengan pensel dan gunakan garis label yang lurus dan tidak bersilang.
Mengapakah murid dilarang makan dan minum di dalam makmal? (SP 1.2.4)
Lihat jawapan
Kerana makanan dan minuman boleh tercemar oleh bahan kimia yang beracun.
16 soalan latihan pelbagai aras, kad imbas dan Kad Tahniah ada dalam mod interaktif.
Tahap Penguasaan (TP)
| TP | Tafsiran |
|---|---|
| TP1 | Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai definisi Sains, makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya, penggunaan alat pengukur, ketumpatan dan langkah dalam penyiasatan saintifik. |
| TP2 | Memahami definisi Sains, makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya, penggunaan alat pengukur, ketumpatan dan langkah dalam penyiasatan saintifik serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. |
| TP3 | Mengaplikasikan definisi Sains, makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya, penggunaan alat pengukur, ketumpatan dan langkah dalam penyiasatan saintifik untuk melaksanakan tugasan mudah. |
| TP4 | Menganalisis pengetahuan mengenai definisi Sains, makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya, penggunaan alat pengukur, ketumpatan dan langkah dalam penyiasatan saintifik dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. |
| TP5 | Menilai keseluruhan proses penyiasatan saintifik yang telah dilaksanakan untuk menentukan langkah yang boleh ditambahbaik ke atas definisi Sains, makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya, penggunaan alat pengukur, ketumpatan dan langkah dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. |
| TP6 | Merekacipta persembahan menggunakan multimedia/ visual/ folio/ poster/ main peranan/ drama dengan cara kreatif dan inovatif menggunakan pengetahuan dan kemahiran saintifik ke atas definisi Sains, makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya, penggunaan alat pengukur, ketumpatan dan langkah dalam penyiasatan saintifik dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan dengan mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat. |
Untuk guru: cadangan aktiviti mencapai TP (6)
- TP1
Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai definisi Sains, makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya, penggunaan alat pengukur, ketumpatan dan langkah dalam penyiasatan saintifik.
Aktiviti: Murid menyusun kad dan menyebut semula fakta tentang nama radas makmal, fungsinya dan simbol bahan berbahaya dalam kuiz lisan berpasangan; guru menyemak ketepatan dalam 10 minit.
Evidens PBD: Ketepatan padanan kad dan jawapan lisan murid direkod dalam senarai semak.
SP disasar: 1.2.1 · Latihan sepadan: aras Mengingat - TP2
Memahami definisi Sains, makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya, penggunaan alat pengukur, ketumpatan dan langkah dalam penyiasatan saintifik serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.
Aktiviti: Murid melengkapkan peta minda ringkas tentang nama radas makmal, fungsinya dan simbol bahan berbahaya lalu menjelaskannya kepada rakan sepasukan; guru bergerak menyoal secara lisan, 10 minit.
Evidens PBD: Penjelasan lisan dan lakaran murid dinilai melalui soal jawab ringkas dan semakan guru.
SP disasar: 1.2.2 · Latihan sepadan: aras Memahami - TP3
Mengaplikasikan definisi Sains, makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya, penggunaan alat pengukur, ketumpatan dan langkah dalam penyiasatan saintifik untuk melaksanakan tugasan mudah.
Aktiviti: Dalam kumpulan kecil, murid melaksanakan tugasan mudah: melukis dan melabel lima radas biasa lalu mengelaskannya mengikut kegunaan (mengukur, memanaskan, mengisi); guru menyediakan bahan mudah dan selamat serta arahan langkah demi langkah, 15 minit.
Evidens PBD: Lembaran kerja dan pemerhatian guru ke atas ketepatan langkah dan hasil tugasan.
SP disasar: 1.2.2 · Latihan sepadan: aras Mengaplikasi - TP4
Menganalisis pengetahuan mengenai definisi Sains, makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya, penggunaan alat pengukur, ketumpatan dan langkah dalam penyiasatan saintifik dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.
Aktiviti: Murid berkumpulan diberi kes: bahan kimia tertumpah dan seorang murid tidak memakai kasut tertutup di makmal; murid menentukan tindakan keselamatan yang betul. Mereka menganalisis maklumat, membanding beza kemungkinan dan menyelesaikan masalah itu dengan alasan saintifik, 20 minit.
Evidens PBD: Hasil analisis kumpulan dan justifikasi lisan dinilai dengan rubrik ringkas.
SP disasar: 1.2.3 · Latihan sepadan: aras Menganalisis - TP5
Menilai keseluruhan proses penyiasatan saintifik yang telah dilaksanakan untuk menentukan langkah yang boleh ditambahbaik ke atas definisi Sains, makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya, penggunaan alat pengukur, ketumpatan dan langkah dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.
Aktiviti: Kumpulan menilai peraturan makmal sekolah, menentukan peraturan yang perlu dikekalkan atau ditambah baik berserta sebabnya. Murid menentukan langkah yang boleh ditambah baik, membuat keputusan dan menjustifikasikannya dengan bukti, 20 minit.
Evidens PBD: Laporan penilaian kumpulan, keputusan dan justifikasi dinilai dengan rubrik.
SP disasar: 1.2.3 · Latihan sepadan: aras Menilai dan Menghayati - TP6
Merekacipta persembahan menggunakan multimedia/ visual/ folio/ poster/ main peranan/ drama dengan cara kreatif dan inovatif menggunakan pengetahuan dan kemahiran saintifik ke atas definisi Sains, makmal sains, kuantiti fizik dan unitnya, penggunaan alat pengukur, ketumpatan dan langkah dalam penyiasatan saintifik dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan dengan mengambil kira nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat.
Aktiviti: Secara berkumpulan, murid menghasilkan kad panduan keselamatan makmal dan carta radas yang menarik untuk dipamerkan di makmal yang inovatif untuk situasi baharu, mengambil kira nilai sosial atau ekonomi masyarakat, kemudian membentangkannya kepada kelas.
Evidens PBD: Hasil ciptaan dan pembentangan dinilai dengan rubrik kreativiti dan ketepatan sains; disimpan dalam portfolio.
SP disasar: 1.2.4 · Latihan sepadan: aras Mencipta
Cadangan sahaja; TP rasmi ditentukan guru melalui pertimbangan profesional (PBD). Buka unit dan latihan
Siapkan unit ini dalam mod interaktif untuk mendapat bintang, anggaran TP dan Kad Tahniah. Siapkan semua 38 unit Sains Tingkatan 1 untuk Sijil Penghargaan SistemGuru.My.